IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID-AFRIKA
(WES-KAAP HOE HOF, KAAPSTAD)
SAAKNOMMER:			A658/2010
DATUM:				13 MEI 2011
In die saak tussen:
CHRISTOPHER HENDRICKS					Appellant
en
DIE STAAT								Respondent

UITSPRAAK

Die appellant is op 19 Februarie 2010 skuldig bevind aan huisbraak met die opset om te steel en diefstal, roof, gelees met die bepalings van artikel 51(2)(a) van Wet 105 van 1997, dit wiI se roof met verswarende omstandighede, en diefstal. Hy het skuldig gepleit op hierdie klagtes en ook 'n verdere twee klagtes van moord gelees met die bepalings van artikel 51 en bylae 2 van Wet 105 van 1997, soos gewysig.

Na die aanhoor van getuienis, was die appellant, wie deurentyd regsverteenwoordig was, skuldig bevind op 30 Julie 2010 op aanklagte 3 en 4, die moordklagtes. Die appellant is soos volg onderskeidelik gevonnis:

Aanklag 1, huisbraak, vyf jaar gevangenisstraf; 
Aanklag 2, roof, 15 jaar gevangenisstraf; 
Aanklag 3, moord, lewenslange gevangenisstraf; 
Aanklag    4,    moord,    lewenslange    gevangenisstraf; Aanklag 5, diefstal, vier jaar gevangenisstraf. Die landdros het gelas dat die vonnis op aanklag 1 en aanklag 5 samelopend met die vonnis op aanklag 2 uitgedien moet word en verklaar dat d;e appellant se effektiewe vonnis sou dan twee termyne van lewenslange gevangenisstraf en ft verdere 15 gevangenis straf wees.

Die landdros het verder gelas dat die bepalings van artikel 276(B)(1)(b) van Wet 51 van 1977 van toepassing was en dat die appellant nie oorweeg moet word vir parool nie alvorens hy twee-derdes van sy vonnis uitgedien het.   Die appellant het 'n aansoek om verlof tot appel teen sy vonnis geliasseer op 13 Augustus 2010 maar uit die rekord blyk dit nie dat dit voor die landdros gedien het nie. Op die hof se navraag met die regsverteenwoordigers blyk dit dat die appel voortgegaan het op die veronderstelling dat as gevolg van die feit dat die appellant tot lewenslange gevangenisstraf gevonnis was ingevolge artikel 52 van Wet 105 van 1997, hy 'n outomatiese reg van appel geniet het ingevolge artikel 319(1 )(a)(ii) van Wet 51 van 1977.

Ek is op verskeie geleenthede deur personeellede van die DOV se kantoor ingelig dat die verwydering van hierdie outomatiese reg van appel deur die wetgewer nie met opset geskied het.
Dit sal my egter nie verbaas nie want die huidige posisie wat hierdie reg betref is glad nie wel bekend onder landdroste nie en, as ek mag waag om dit te se\ ook onder die lede van die regsbank nie. Die bepalings van die wysigingswet maak dit ook nie duidelik of dit wel die bedoeling van die wetgewer was om hierdie reg van h veroordeelde persoon te verwyder nie. As dit wel die geval is behoort die situasie sou gou as moontlik reggestel te word deur 'n gepaste wysiging.

Die klagtes teen die appellant het gespruit uit voorvalle wat plaasgevind het op 15 en 16 Maart 2008 toe daar ingebreek was by die huis van "n bejaarde egpaar, mnr Stefanus en rne Anita JouberT in Rupertlaan, Somerset-Wes. Die bebloede lyk van me Joubert was 'n dag of twee daarna ontdek en langs haar die bewustelose en beseerde mnr Joubert. Hy het beswyk van sy beserings Yi dag of twee later. Volgens aanklag 1 was 'n bedrag van R9,00 in kontant gesteel tydens die huisbraak. Volgens klagte 2 was die oorledenes beroof van 'n DStv dekodeerder, videomasjien, 'n musiekstelsel, selfoon en R150.00 in kontant. Die verswarende omstandighede behels die hanteer van 'n gevaarlike wapen deur die appellant, naamlik 'n piksteel en/of "h blompot en/of 'n soortgelyke voorwerp. Volgens die moordklagtes was die oorledenes deur die gebruik van 'n soortgelyke wapen of voorwerp vermoor.

Die volgende uittreksels uit die appellant se pleitverduideliking is relevant:

'Ek bevestig dat op 15 Maart was ek op pad na die huis van mnr en me Joubert te Rupertlaan 25. Somerset-Wes om te gaan inbreek. Ek was al een keer op 'n vorige geleentheid by hulle woning saam met 'n vriend. Ek het daar gekom en gesien dat daar nie 'n kar in hulle garage is nie en gedink die mense is nie by die huis nie. Ek het die halfoopgemaakte venster verder opgelig en deurgeklim en by die slaapkamer ingegaan. Ek het na die bedkassie in die slaapkamer gegaan en die laai oopgemaak. Ek het geld daarin gesien en dit geneem, dit was R9,00....Ek het by die kamer uitgegaan en die skuifdeur in die gang oopgemaak. Ek het gehoor die televisie speel, maar het nie by die trappe opgegaan nie....toe ek weer ingaan, het mnr en me Joubert by die trappe afgekom. Ek het 'n piksteel in die hande gekry wat in die gang gestaan het en teen mnr en me Joubert vasgeloop.   Ek het eers me Joubert met die piksteel geslaan teen haar kop waarna sy op die mat in die slaapkamer neergeval het. Ek het daarna mnr Joubert met die piksteel geslaan teen sy kop waarna hy agteruit gesteier het en in die badkamer neergeval het met sy kop teen die blompot wat langs die stort gestaan het. Ek het hulle daarna gelos, uitgegaan en die deur toegemaak agter my."

Later se hy:

"Ek het rondgekyk vir geld en R150,00 gekry. Ek het dit gevat en die DStv dekodeerder en 'n selfoon en het toe die huis verlaat."

"Ons twee is toe saam na die huis....daar aangekom was die skuifdeur steeds oop en ons het ingegaan. Jannie Johnson het gevra waar is die mense en ek het gese hy moenie bekommerd wees nie hulle slaap. Ek het aan Jannie gese dat ek reeds h videomasjien en 'n musieksentrum reggesit het en dat hy my net moet help om die goed uit te dra. Hy het gese dat hy nie oaan help nie en ons is daarna na die kombuis waar ons melk, kaas, piesangs uit die yskas gevat het en die radio wat langs die yskas gestaan het, gevat het. Daarna het Jannie die huis verlaat....Ek het na Jannie Johnson die huis verlaat."

Wat betref mnr Joubert was veelvuldige sagteweefselbeserings ook waargeneem en 'n penetrerende defek was teenwoordig aan die kopvel met onderliggende ingedrewe skedelfraktuur. Kop en breinbeserings was teenwoordig. Volgens dr Dempers was die oorsaak van dood die kop en sagteweefselbeserings.

Toe dit aan die dokter gestel was dat die appellant se weergawe was dat hy een hou met Vi piksteel teen me Joubert se kop geslaan het. was sy antwoord dat daar definttief drie houe aan haar gesig was, waarvan twee kon inpas met die piksteel as wapen en een iets anders moes wees. Wat betref mnr Joubert, het hy getuig dat sy beserings glad nie versoenbaar was met slegs een hou soos wat die appellant beweer het nie. Hy het voorts getuig dat daar ses verskillende houe moes gewees het en potensieel sewe. Hy het ook getuig dat dit onwaarskynlik was dat die twee houe aan die bokant van die kop deur die blompot veroorsaak kon gewees het.

Die staat het twee verdere getuies geroep, naamlik polisiebeamptes, maar hulle was betrokke net met die afneem van 'n skriftelike verklaring van beskuldigde 2. Die appellant het glad nie getuig of getuies geroep nie.

"Aanklag 3, moord. Ek erken dat op 15 Maart 2008 en te Rupertlaan 25, Somerset-Wes, in die streekafdeling die Wes-Kaap vir Johannes Stefanus Joubert, ft manlike persoon, wederregtelik en opsetlik gedood het deur horn met ft piksteel te slaan."

Onder aanklag 4, moord, word ft soortgelyke byna identiese erkenning gemaak wat betref me Anita Joubert. Ek sal nie hierdie passasie herhaal, ek het dit vroeSr aangehaal en dit gaan oor die appellant se beskrywing van hoe hy teen die Joubert's vasgeloop het in die gang en hulle albei met die piksteel geslaan het teen hulle koppe. Na hierdie pleitverduideliking ingedien was namens die appellant het die hof aan die appellant gevra:
"Mnr Hendricks, u het nou geluister na hierdie pleitverduideliking, hierdie verklaring wat u prokureur uitgelees het aan die hof ne? -— Ja Edelagbare.
Nou die inhoud van hierdie verklaring soos wat dit hier staan, is dit korrek? — Ja Edelagbare. Is dit reg? Bevestig u ook dat hierdie verklaring deur u gemaak is uit u eie vrye wil uit, niemand het u geforseer of iets belowe om hierdie erkennings te maak nie, u doen dit uit u eie vrye wil uit? --- Ek doen Edelagbare."

Dit is miskien so dat die landdros kon, voliedigheidshalwe, die spesifieke erkennings wat betref klagtes 3 en 4, genotuleer as artikel 22 erkennings, maar artikel 113 van die Strafproseswet se bepalings maak dit duidelik dat dit nie 'n noodsaaklike stap is nie nadat 'n pleit van onskuldig genotuleer is. Die kwalifikasie tot artikel 113(1) maak dit heel duidelik, en ek haal aan, artikel 113 het te doen met die regstelling van 'n pleit van skuldig tot onskuldig en die kwalifikasie lees:

"Met dien verstande dat 'n bewering, behalwe hierbo bedoelde bewering, wat deur die beskuldigde erken is tot by die stadium waarop die hof 'n pleit van onskuldig aanteken, bly staan as bewyse in 'n hof

In sy uitspraak het die landdros bevind dat die besertngs op die oorledenes nie vereenselwig kan word met die weergawe wat deur die appellant aangebied was in sy pleitverduideliking nie. Hy het verder gevind dat die appellant duidelik gepoog het om sy skuld af te water deur vol te hou dat hy net een hou aan beide mnr en me Joubert geslaan het en dat die appellant se weergawe verwerp moet word as vals.

"If the sentencing court, on consideration of the circumstances of the particular case is satisfied that they render the prescribed sentence unjust in that it will be disproportionate to the crime, the criminal and the needs of society so that an injustice would be done by imposing that sentence, it is entitled to impose a lesser sentence."

Die aard en erns van die moorde was ook nie onderbeklemtoon nie. Die appellant het ingebreek by die Joubert se woning, klaarblyklik bewus da: hulle bejaarde persone was. Hy was glad nie afgeskrik deur hulle teenwoordigheid nie en het nie gehuiwer om Yi wrede aanval te loods teen die inwoners met 'n piksteel nie. Klaarblyklik het hierdie aanvalle veel meer as net een hou behels. Dit blyk dat me Joubert redelik vroeg van haar beserings beswyk het.   Daarna het die appellant op sy gemak verskeie van die goedere van die huis van die oorledenes versamel en gesteel. Die volgende dag het die appellant die vermetelheid, of liewers die gevoelloosheid gehad om na sy wrede aanval weer na die woning te gaan saam met sy medepligtige om verder van die oorledenes se eiendom vir homself toe te eien. Dit het hy gedoen terwyl mnr Joubert ten minste 'n hele aand daar gele het bewusteloos en hulpeloos.

"Met betrekking tot appelle teen vonnis in die algemeen, is daar herhaaldelik in talle uitsprake van hierdie hof beklemtoon dat vonnisoplegging berus by die diskresie van die verhoorregter. Juis omdat dit so is, kan en sal hierdie hof nie ingryp nie in die vonnis van 'n verhoorregter verander nie, tensy dit blyk dat hy die diskresie wat aan horn toevertrou is nie op Yi behoorlike of redelike wyse uitgeoefen het nie."
Verder was daar gese:

"Daar is een enkele vraag: of die Verhoorregter redelikerwys die vonnis kom ople wat hy wel opgele het. Dit is die deurslaggewende vraag: as die antwoord daarop bevestigend is, is dit die einde van die saak. Daardie vraag le ook ten grondslag van die sogenaamde treffende wanverhoudingtoets...."

Die landdros het gelas dat net die vonnisse op klagtes 1, 2 en 5 samelopend uitgedien moet word, met die gevolg dat die appellant lewenslange gevangenisstraf plus ft verdere 15 jaar gevangenisstraf sou moet uitdien. Hierdie bevel is teenstrydig met die bepalings van artikel 39(2)(a) van die Wet op Korrektiewedienste 111 van 1998 wat bepaal dat enige vonnis van gevangenisstraf vir ft vasgestelde tydperk en een of meer vonnisse van lewenslank gevangenisstraf samelopend uitgedien moet word. Die landdros het ook beveel ingevolge artikel 276(B)(1)(b) van die Strafproseswet dat die appellant nie oorweeg moet word vir parool voordat hy twee-derdes van sy vonnis van lewenslange gevangenisstraf en die 15 jaar termyn gevangenisstraf uitgedien het nie.