IN DIE NOORD GAUTENG HOe HOF, 
PRETORIA (REPUBLIEK VAN SUID-AFRIKA)

Saaknommer: 12242/2008
DATE:07/05/2010
In die saak tussen:

en

UITSPRAAK

VAN DEN HEEVER WR:

Op 12 Desember 2005 om ongeveer 03:00 en op die N4 hoofweg tussen Middelburg en Belfast het 'n motorbotsing pfaasgevind tussen 'n Putco passasiersbus, toe bestuur deur 'n sekere mnr Steven Seloane ("Seloane"), en 'n bakkie, toe bestuur deur 'n sekere mnr B Matsini ("Matsini").
Dit is gemeensaak dat die Eiseres, ten tye van die botsing, 'n passasier op die Putco bus was, en dat sy teen vergoeding vervoer was en dat Seloane die bus bestuur het as werknemer van en binne sy diensbestek met die Verweerder.
Die Eiseres het sekere liggaamlike beserings opgedoen in die botsing as gevolg  waarvan  sy skade  gely het ten  opsigte waarvan  sy die Padongelukkefonds in die Landdroshof aangespreek het ingevolge die Padongelukkefondswet, Wet 56 van 1996 vir betaling van die bedrag van R25 000,00 van haar skade op grond daarvan dat die bestuurder van die Putco bus waarin sy 'n passasier was se nalatigheid die ongeluk veroorsaak het. Hierdie feite is deur die advokate aan my meegedeel en is gemeensaak. Dit is verder gemeensaak dat hierdie eis tussen die Eiseres en   die   Padongelukkefonds   geskik   is   op   die   basis   dat   die Padongelukkefonds die voile R25 000,00, wat die gemelde Fonds se beperkte aanspreeklikheid ten aansien van 'n betalende passasier in terme van die gemelde Wet is, betaal het.

In die huidige aksie vorder die Eiseres die balans van haar skade van die Verweerder, synde die werkgewer van die bestuurder van die Putco bus ten tye van die ongeluk, op grond daarvan dat die Verweerder middelik aanspreeklik is vir skade, nalatiglik en onregmatiglik veroorsaak deur die bestuurder, synde 'n werknemer van die Verweerder wat opgetree het binne sy diensbestek.

Dit was gemeensaak dat, onmiddellik voor die botsing, die bakkie sowel as die Putco bus beide in die rigting van Machadodorp beweeg het en dat die
Putco bus agter die bakkie was. Dit was verder gemeensaak dat die botsing, wat net voor die oorbrug plaasgevind het, plaasgevind het in die linkerbaan van die twee bane wat gelei het in die rigting van Machadodorp.

Die kern geskilpunt tussen die partye was wat die beweging van die bakkie was kort voor die botsing plaasgevind het. Die Eiseres se saak was dat die Putco bus, terwyl die gemelde bakkie voortbeweeg het in die linkerbaan van die twee bane wat in die rigting van Machadodorp lei, terwyl die bakkie teen 'n spoed van ongeveer 60 tot 80km per uur beweeg het, reg agter in die bakkie vasgery het.
Die Verweerder se saak, daarenteen, was dat terwyl die Putco bus in aantog was, en kort voordat die botsing plaasgevind het, die bakkie aan die linkerkant van die geel streep wat die pad afgemerk het, en derhalwe van die pad af beweeg het en toe die Putco bus reeds baie naby daaraan was, onverwags voor die Putco bus op die pad inbeweeg het en sodoende die botsing veroorsaak het.
Die Eiseres het beweer dat die gemelde Seloane nalatig was onder andere deur:
(a) Te versuim om 'n behoorlike uitkyk te hou;
(b) Te vinnig te ry onder die omstandighede;

(d) Te  versuim  om  die  remme van  die  voertuig  betyds  of hoegenaamd aan te wend;
(e) Te versuim om spoed te verminder toe hy dit kon en moes gedoen het.
Die Verweerder se saak was dat die botsing veroorsaak is deur die uitsluitlike nalatigheid van die gemelde Matsini, wat onder andere nalatig was in een of meer van die volgende opsigte:
(a) Deur te versuim om 'n behoorlike uitkyk te hou;
(b) Deur te versuim om enige alternatiewelik voldoende aandag te skenk aan die teenwoordigheid van die gemelde Putco bus;

(d) Deur in te beweeg op die pad reg voor die aankomende Putco bus op 'n gevaarlike en ongelee tydstip.
Die Eiseres is die spreekwoordelike "een persenter" en indien sy derhalwe daarin slaag om nalatigheid aan die kant van die gemelde Matsini te bewys sal sy slaag vir die voile omvang van haar skade aangesien "n vermindering
van haar skade nie gemaak kan word ingevolge die Wet op Verdeling van skadevergoeding, Wet 34 van 1956 nie.

Die Verweerder se volledige pleit in hierdie verband lui soos volg:
"13.1 Demand is admitted, liability to pay is denied.
13.2  Without derogating from the generality of the aforesaid denial, the Defendant pleads that the Plaintiff has failed to mitigate its loss by
failing to pursue an unlimited claim against the Road Accident Fund in terms of Section 17 of the Road Accident Act, 56 of 1996 as amended.
13.3 Alternatively to paragraph 13.2 and cumulatively thereto the Defendant pleads that in the event of the abovementioned Honourable Court finding that Mr Seloane was negligent, which is denied, and that such negligence caused or contributed to the collision, (all of which is denied) then and in that event the amount which the Defendant can be held liable for to the Plaintiff is limited by virtue of the provisions of Section 2(10) of the Apportionment of Damages Act, 34 of 1956, as amended, in that:
13.3.1 The Road Accident Fund and the Defendant are joint wrongdoers; and
13.3.2 The Plaintiff and the Road Accident Fund settled the claim for a limited amount; and

EISERES SE SAAK OP NALATIGHEID:
Mnr Diedericks wat namens die Eiseres opgetree het, het die Eiseres as eerste getuie geroep. Sy het getuig dat sy op die betrokke dag 'n passasier op die Putco bus was en dat sy deel was van 'n groep mense wat op pad was na 'n uitstappie na die Kruger Wildtuin. Die bus het vertrek vanaf Soshanguve, maar het by Doornpoort gestop, waar daar 'n verdere groep mense opgelaai is. Sy het getuig dat die gemelde bus in 'n botsing betrokke was en dat sy beserings in die botsing opgedoen het maar dat sy geen kennis dra van hoe die botsing plaasgevind het nie.

Geen vrae is in kruisondervraging deur mnr Potgieter aan haargestel nie.

Chauke ("Chauke") gestaan het terwyl die bus gery het. Op 'n stadium het hy gehoor Chauke skree "bakkie!" en onmiddellik daarna het 'n botsing plaasgevind en die ligte van die bus het uitgegaan.

Hy het op die foto's aangedui dat die bus onmiddellik na die botsing na regs oor die pad beweeg het, teen die skouer van die oorbrug opbeweeg het en omgeslaan het. Hyself het ook beserings in die ongeluk opgedoen. Hy het nie gesien waarmee die bus gebots het nie en het die bakkie ook nie voor often tye van die botsing waargeneem nie.

In kruisondervraging deur mnr Potgieter het hy toegegee dat, as Chauke nie geskree het "bakkie!" nie, hy nooit sou geweet het wat hulle getref het nie en bevestig dat hy nie die bakkie waargeneem het voor of ten tye van die botsing nie.

Die volgende getuie was mnr Simon Letseka ("Letseka"). Letseka het getuig dat hy ook 'n passasier op die gemelde Putco bus was en dat hy ook by Doornpoort aan boord gegaan het. Hy het ook getuig dat die gemelde
Matsini na sy mening te vinnig oor die spoedwaile wat oor die teerpad aangebring was, beweeg het toe hulle vertrek het en hy het verder getuig dat hy Chauke geken het, na wie die vorige getuie verwys het, en bevestig dat Chauke ook 'n passasier op die bus was. Hy het verder getuig dat die bestuurder van die Putco bus na sy mening te vinnig gery het en dat die ligte, veral wanneer dit op domp was, swak was omdat dit volgens horn die uitsig na vore te veel beperk het. Hy het getuig dat hy onveilig gevoel het agter in die bus as gevolg daarvan. Hy het verder gese dat hy Chauke op 'n stadium hoor skree het "pasop!". Op daardie stadium het hy gesien dat Seloane, die bestuurder van die Putco bus, sy oe nie op die pad voor horn gerig gehad het nie maar na 'n persoon gekyk het wat besig was om laserskywe op die laserskyfspeler, waarmee die bus toegerus was, te vervang. Hy het terselfdertyd 'n gelerige of wit bakkie voor in die pad gesien wat in dieselfde baan as die bus beweeg het. Die bakkie het volgens horn 'n vrag opgehad. Die bestuurder van die bus het uitgeswaai maar het die bakkie van agter getref. Dit het daarna oor die pad beweeg en teen die skouer van die oorbrug opgery waarna dit teen die brug gebots het en omgeval het. Hyself is ook beseer in die botsing.

In kruisondervraging is hy daarop gewys dat nie een van die ander twee passasiers wat op die bus teenwoordig was, en wat ook in hierdie saak getuig het, gepraat het daarvan dat die bus hierdie heen en weer bewegings sou gemaak het onmiddellik voor die botsing nie. Hy het egter volgehou dat hy dit aan die ligte van die bus kon sien en dat dit ongeveer drie keer gebeur het net voordat die botsing plaasgevind het. Hy is verder daarop gewys dat hy nie in sy Polisieverklaring melding gemaak het daarvan dat die ligte van die bus heen en weer beweeg het onmiddellik voor die botsing nie. Hy het verder getuig dat hulle spoed gewissel het tussen 60 en 80km per uur aangesien dit 'n vrag opgehad het. Daar was kruideniersware agter in die bakkie en bo-op die kap was 'n bed vasgemaak. Hy het volhard dat hulle in die linkerbaan van die twee bane vir verkeer in die rigting na Machadodorp gery het voor die botsing en het ontken dat hulle van die pad afgetrek het aan die linkerkant en/of daar gery
het en/of daar stifgehou het. Volgens hom het hulle heeltyd in die betrokke linkerbaan beweeg, ook onmiddellik voor en tydens die gemelde botsing. Hy het ook verder gese dat 'n kar nie links van daardie geel streep op die teer kan ry nie omdat hy nie sal inpas op die teeroppervlakte nie aangesien daardie gedeelte van die teeroppervlakte te smal is.

VERWEERDER SE SAAK OP NALATIGHEID:
Die enigste getuie wat namens die Verweerder getuig het was Seloane. Hy het getuig dat hy op die betrokke aand die bestuurder van die gemelde Putco bus was en dat hulle net na middernag vanaf Doornpoort vertrek het op pad na die Kruger Wildtuin. Hy het ook met verwysing na die foto's wat die omgewing van die botsing weerspieel aangedui dat hy in die linkerbaan van die twee bane gery het wat vir verkeer beskikbaar was in die rigting van Machadodorp. (Dit is dieselfde baan waarin die bestuurder van die bakkie beweeg het onmiddellik voor die botsing, volgens die getuienis van Manuel.) Toe hy die ongelukstoneel genader het, het hy 'n bakkie opgemerk langs en af van die pad af aan die linkerkant van die geel streep.

Onder kruisondervraging het hy ontken dat die bus se ligte, wanneer dit verdof was, 'n swak uitsig na vore gebied het. Hy het gese, met verwysing na die lengte van 'n sokkerveld, dat wanneer die ligte verdof was, dit minstens tot by die helfte van die sokkerveld 'n behoorlike uitsig na vore gebied het en wanneer dit op skerp was, verder as die doelpale; met ander woorde die hele lengte van die veld. Hy het verder gese dat toe die ongeluk plaasgevind het sy ligte op helder was. Toe hy die bakkie vir die eerste keer langs die pad opgemerk het was sy ligte egter verdof gewees. Hy het aangedui dat toe hy die bakkie vir die eerste keer gesien het, hy dit waargeneem het vanwee die weerkaatsers wat agter aan die bakkie geheg was en dat hy op daardie stadium ongeveer 150 meter van die bakkie af was. Al wat hy kon sien op daardie stadium was die weerkaatsers. Toe hy die weerkaatsers opmerk het hy die bus se ligte op skerp gesit om beter te kon sien en hy was toe ongeveer 100 meter van die bakkie af. Hy kon toe sien dat 'n voertuig was en dat dit heeltemal buite die pad aan die linkerkant gestaan het. Die regterwiele was op die linkerkantste geel streep en die linkerwiele was van die pad af op die grondgedeelte. Soos hy nader kom kon hy sien dat die voertuig se hooffigte aan was aangesien hy opgemerk het dat na vore skyn. Hy het weereens bevestig dat hy op daardie stadium onseker was of die voertuig stilgestaan het en of dit stadig beweeg het. Op 'n later stadium in kruisverhoor het hy egter gese dat die voertuig nooit heeltemal stilgestaan het nie, maar dat dit stadig beweeg het. Hy het verder gese dat hy lank na die ongeluk daaraan gedink het dat hy miskien in die regterbaan van die twee bane vir verkeer in die rigting van Machadodorp moes beweeg het. Hy het sy hoofgetuienis, dat nadat die bakkie op die pad voor hom inbeweeg het die bakkie weer na links gedraai het om van die pad af te gaan, bevestig maar gese dat die stert gedeelte van die kar nog in sy verkeersbaan was en dat hy toe daarmee gebots het. Hy het gese dat hy aanvanklik gedink het hy sal veilig verby die voertuig kan ry indien hy in die linkerbaan bly. Hy is daarop gewys dat hy in sy Polisieverklaring gese het dat die bakkie in die noodlaan gery het. Hy het egter gese dat hy van die geel lyn gepraat het en nie van 'n "emergency line" nie. Hy het verder in sy getuienis eers bevestig, dat behalwe om na regs te beweeg hy geen ander stappe gedoen het om 'n botsing te vermy nie. Toe mnr Diedericks hom egter daaroor aangepor het, het hy gese dat hy ook rem getrap het. Hy het daarna gese dat hy rem getrap het dieselfde tyd toe hy na regs beweeg het. Op 'n verdere vraag van mnr Diedericks of hy nou verstaan wat beteken weike verdere stappe hy geneem het ten einde die ongeluk te vermy, het hy geantwoord dat hy dit wel verstaan. Hy is toe weereens gevra of hy enige ander stappe geneem het om die botsing te vermy en hy het weereens "nee" geantwoord. Hy het daarop bevestig dat hy 80km per uur gery het toe hy die voertuig vir die eerste keer gesien het en dat sy spoed dieselfde was toe die botsing plaasgevind het. Hy het dus nie spoed verminder volgens horn nie. Op 'n vraag of hy nie die toeter geblaas het nie, het hy gese nee hy het net die ligte geflikker, met ander woorde dit verwissel van skerp  na domp.  Dit het onder verdere kruisverhoor geblyk dat hierdie drie vermydingspogings naamlik om rem te trap, sy ligte te flikker, en deur na regs te beweeg gelyktydig plaasgevind het toe hy, volgens horn, tussen 9 en 10 tree van die bakkie af was. Hy het verder bevestig dat daar tydens die botsing geen ander karre in die onmiddellike omgewing van die botsing was nie. Hy het erken dat daar genoeg spasie was indien hy na regs sou wou uitswaai om die botsing te vermy.

BETOe VAN DIE ADVOKATE
Mnr Diedericks het in sy argument aan die hand gedoen dat die Eiseres se getuienis geen bydrae lewer ten aansien van die nalatigheidsaspek nie. In die lig van haar getuienis dat sy glad nie weet hoe die botsing plaasgevind het nie, is hierdie submissie van mnr Diedericks klaarblyklik korrek en mnr Potgieter, het nie die teendeel geargumenteer nie.

Mnr Diedericks het verder aan die hand gedoen dat dieseifde geld ten aansien van die getuienis van Kuzwayo. Al bydrae wat Kuzwayo kan lewer is dat hy Jack Chauke hoor uitroep het "bakkie!" en dat die botsing daarna plaasgevind het. Oor hoe presies die botsing plaasgevind het en wat die bakkie se bewegings was onmiddellik voor die botsing plaasgevind het, het hy nooit waargeneem nie. Sy getuienis neem die saak dus ook nie verder nie.

Letseka het in sy getuienis voor my 'n breedvoerige beskrywing gegee van hoe die botsing plaasgevind het gese dat hy gesien het, nadat Chauke uitgeroep het "pasop!", dat die bakkie met die vrag op voor die bus in dieselfde baan beweeg het en hoe die bus dan met die bakkie in botsing gekom het.

Mnr Diedericks het in die lig van die kruisverhoor van Letseka asook in die lig van die feit dat hy twee eedsverklarings afgele het waarin hy te kenne gegee het dat hy glad nie gesien het hoe dit botsing plaasgevind het nie, aan die hand gedoen dat sy se getuienis ook buite rekening gelaat moet word wanneer die aspek van nalatigheid bereg word. Dit, so het hy sy argument ontwikkel, sou dan die getuienis van Manuel en Seloane laat as die enigste direkte getuienis van hoe die botsing plaasgevind het. Hy het dan betoog dat Manuel 'n geloofwaardige getuie was en dat as sy getuienis aanvaar word, dit duidelik blyk dat Seloane se optrede die enigste en direkte oorsaak van die ongeluk was. Op die getuienis van Manuel kan daar geen sprake van nalatigheid wees aan die kant van die bestuurder van die bakkie nie.

Hy het verder geargumenteer dat Seloane 'n ongeloofwaardige getuie was, veral as sy getuienis van die stappe wat hy sou geneem het om die botsing te vermy behoorlik ontleed word en dat sy getuienis as ongeloofwaardig verwerp behoort te word.

Mnr Diedericks het in ieder gevai geargumenteer dat, selfs al sou ek tot die gevolgtrekking kom dat ek nie Seloane se getuienis as ongeloofwaardig kan verwerp nie, die Eiseres nog steeds moet slaag in haar eis omdat Seloane op sy eie weergawe nalatig was deur nie vroeer en meer na regs uit te swaai nie en deur te versuim om 'n behoorlike afstand tussen hom en die stadig bewegende bakkie aan sy linkerkant, wat gedeeltelik van die pad af was, te laat toe hy die bakkie verby wou gaan terwyl daar op sy eie getuienis genoeg ruimte was om 'n groter toegewing in hierdie verband te maak. Hy het verder geargumenteer dat aangesien Seloane op sy eie getuienis 'n bakkie waargeneem het wat stadig beweeg het aan die kant van die pad, hy moes voorsien het dat hy op een of ander stadium op die pad sou opbeweeg en sy versuim om sy ligte vroeer te flikker en/of om te toet, kom neer op nalatige optrede aan sy kant.

Die kritiek wat mnr Potgieter teen Manuel geopper het, was hoofsaaklik die feit dat hy getuig het dat die bus se ligte onmiddellik voor die ongeluk heen en weer beweeg het en dat hy dit waargeneem het en dat hierdie bewering nie in sy eedsverklaring wat hy aan die Polisie gemaak het vervat is nie. Hy het verder beklemtoon dat nie een van die ander twee getuies, hetsy Letseka of Kuzwayo in hulle getuienis melding gemaak het daarvan dat die bus heen en weer oor die pad beweeg het onmiddellik voor die botsing nie. Hy het dan aangevoer dat al drie hierdie getuies se getuienis nie net ongeloofwaardig is nie, maar ook inherent so onwaarskynlik dat dit verwerp behoort te word wat dan slegs die getuienis van Seloane laat waarop die geskil oor nalatigheid bereg moet word. Die getuienis van die gemelde getuies is inherent onwaarskynlik omdat, so het die betoog gelei, dit onwaarskynlik is dat 'n bus op 'n oop, reguit pad agter in 'n voertuig sal vasry wat voor hom in die pad beweeg.

Hierteenoor, het mnr Potgieter betoog, staan die getuienis van Seloane wat inherent baie meer waarskynlik is en hy het my derhalwe gevra om sy
getuienis te aanvaar en bygevolg te aanvaar dat die bakkie wat langs die pad stilgestaan en/of stadig beweeg het, op 'n ongelee en gevaarlike tydstip die teerpad inbeweeg het, reg voor die aankomende Putco bus in op 'n stadium waarop dit vir Seloane te laat was om enige effektiewe vermydingstappe te neem ten einde die botsing te vermy. Hy het my derhalwe versoek om die Eiser se eis van die hand te wys met koste.

Hy het in die alternatief betoog dat selfs al sou ek bevind dat die optrede van Seloane nalatig was en dat dit bygedra het tot die botsing waarin die Eiser skade gely het, die bestuurder van die bakkie medewerkend nalatig was en dat die relevantheid van die verweer vervat in Artikel 2(10) van die Wet op Verdeling van Skadevergoeding wat die Verweerder gepleit het dan ter sprake kom.
As ek sy argument in hierdie verband reg verstaan lui dit soos volg: "As 'n sogenaamde "een persenter" sou die Eiseres teen die Padongelukkefonds haar voile skade kon verhaal as sy aksie teen die Padongelukkefonds ingestel het op grond van die nalatige bestuur van die bestuurder van die bakkie. Sodra daar bevind word dat daar bydraende nalatigheid was aan die kant van die bestuurder van die bakkie, staan hierdie feit vas. Sou daar dan 'n bevinding volg dat Seloane ook medewerkend nalatig was, is die Verweerder en die Padongelukkefonds mededaders ingevolge die Wet op Verdeling  van  Skadevergoeding.  Die  Eiseres  het verkies om  die Padongelukkefonds   slegs   aan   te   spreek   in   terme   van   die Padongelukkefondswet op grond van die nalatigheid van Seloane ten aansien waarvan sy 'n eis gehad het wat tot R25 000,00 beperk is en daardie eis teen die Padongelukkefonds het sy geskik. 'n Behoorlike ontleding van die gemelde skikking, wat by ooreenkoms tussen die partye voor my geplaas was, bring aan die lig dat die Eiseres nie slegs haar eis teen die Padongelukkefonds vir die Fonds se beperkte aanspreeklikheid van R25 000,00 geskik het nie maar ook enige ander eis wat sy teen die Fonds kon gehad het voortspruitend uit haar beserings opgedoen in die gemelde botsing. Sou dit bewys word dat die bestuurder van die bakkie derhalwe nalatig was, het sy met die gemelde skikking ook haar onbeperkte eis teen die Fonds vir sy aanspreeklikheid as gevolg van die beserings deur haar opgedoen as gevolg van die nalatige bestuur van die bestuurder van die bakkie geskik. Hierdie argument word gevoer met verwysing na die volgende bepaling in die skikkingsooreenkoms wat tussen die Eiseres en die Padongelukkefonds aangegaan is: "I understand the meaning and extent of this offer and acceptance notice and confirm that it records the full and final agreement between the RAF and me. The RAF is discharged from all liability pertaining to the loss suffered in the abovementioned accident."

Vir soverre sy derhalwe 'n onbeperkte eis vir die skade wat sy opgedoen het teen die Padongelukkefonds gehad het, indien nalatigheid aan die kant van die bestuurder van die bakkie bewys kon word, het sy die Fonds by aanvaarding van die skikkingsaanbod waarin die Fonds die voile beperkte eis van R25 000,00 betaal, onthef van sy aanspreeklikheid vir soverre hy moontlik onbeperk aanspreeklik kon gewees het.

Mnr Potgieter se argument kom derhalwe daarop neer dat, en ek haal weereens aan uit sy hoofde: "Die effek van die Eiseres se skikking was dat sy alles bo R25 000,00 wat sy van die Fonds kon verhaal het, nie mag verhaal vanaf die Verweerder nie want indien sy nie die skikking aangegaan het nie, sou sy haar voile eis van die Fonds kon verhaal."

Sy alternatiewe argument in hierdie verband is dat sy: "...niks meer mag verhaal vanaf die Verweerder as wat verhaal sou kon gewees het indien daar 'n verdeling van aanspreeklikheid sou gewees het tussen die Fonds en die Verweerder (nie)."

REDES VIR BEVINDING:
Ek is van mening dat mnr Diedericks se benadering wat die getuienis aanbetref, die korrekte benadering in hierdie saak is en dit is dan ook die benadering wat ek van voornemens is om te volg. Die getuienis van die Eiseres lewer geen bydrae tot die oplossing van die nalatigheids geskil nie en kan derhalwe buite rekening gelaat word. Die getuienis van Letseka is bykans op dieselfde grondslag as die Eiseres se getuienis aangesien Letseka ook geen getuienis kon aanbied van oor hoe die ongeluk plaasgevind het nie. Sy getuienis word derhalwe ook buite rekening gelaat.
Ek stem saam met beide advokate dat die getuienis van Kuzwayo oor hoe die botsing plaasgevind het, onbetroubaar is. Ek bevind inderdaad dat hy ongeloofwaardig is en dat dit ondenkbaar is dat hy, waar hy nou so 'n gedetailleerde beskrywing kon gee van hoe die botsing plaasgevind het, twee beedigde verklarings sou afgele het nie lank na die botsing nie, waarin hy te kenne gee dat hy glad nie gesien het hoe die botsing plaasgevind het nie. Sy getuienis word derhalwe verwerp.

Dit laat die getuienis van Manuel en Seloane wat oorweeg moet word. Manuel het my be'i'ndruk as 'n geloofwaardige getuie en ek het nie die indruk gekry dat hy sy getuienis aangedik het nie. Hy het kalm en rustig in die getuiebank voorgekom en die vrae wat aan hom gestel is reguit en sender huiwering beantwoord, en hy het homself ook in geen wesenlike opsig weerspreek nie. Mnr Potgieter se hoofpunt van kritiek teen Manuel se getuienis was dat hy nie die heen en weer beweging van die ligte van die bus in sy verklaring aan die Polisie weergegee het nie. Ek meen nie dat hierdie verskil wat bestaan tussen sy eedsverklaring en sy getuienis in die Hof 'n voldoende basis bied om sy getuienis te verwerp nie. Dit is 'n bekende feit dat getuies wat Polisieverklarings afle na 'n ongeluk nie noodwendig gedingvoering ingedagte het nie en dit is verder 'n bekende feit dat Polisieverklarings deur Polisie opgestel word na aanleiding van antwoorde op vrae wat deur die opsteller van die verklaring aan die getuie gestel word, en dat dit in baie gevalle nie 'n voile en gedetailleerde verklaring is nie.

Mnr Potgieter het geargumenteer dat as na die onderskeie weergawes van Manuel en Seloane gekyk word, die omstandighede van die botsing soos weergegee deur Seloane inherent meer waarskynlik is as die van Manuel. Hy het geargumenteer dat dit inherent onwaarskynlik was dat Seloane op 'n lang en reguit pad agter in die bakkie voertuig sou vasry. As dit inherent onwaarskynlik is, is dit na my mening ook inherent onwaarskynlik dat 'n bakkie wat langs die pad geparkeer staan of stadig beweeg op so 'n lang en reguit en stil pad reg voor 'n aankomende bus die pad sou inbeweeg. Ek is egter van mening dat hierdie saak nie op waarskynlikhede bereg kan word nie omdat die waarskynlikhede en onwaarskynlikhede na my mening op die verskillende weergawes ewekansig is.
Ek vind egter die getuienis van Seloane nie net onbetroubaar nie maar ongeloofwaardig, tot so 'n mate dat ek dit verwerp en ek aanvaar die getuienis van Manuel as die getuienis oor hoe die botsing plaasgevind het.
Seloane se kleitrappery oor of hy ten tye van die botsing sy ligte geflikker het en of dit op skerp was, of hy na regs uitgeswaai het voor die botsing of slegs daarna en voor die botsing slegs effens na regs beweeg het, en of hy rem getrap het om daardeur die botsing te vermy maar ten spyte daarvan dat hy rem getrap het, hy volgehou het dat hy nie spoed verminder het nie asook die getuienis oor die in-en-uitbeweging van die bakkie in die teerpad aivorens die botsing plaasgevind het is faktore wat my beweeg het om tot die gevolgtrekking te kom dat sy getuienis as ongeloofwaardig aangemerk moet word.

Ek vind derhalwe dat Seloane se nalatigheid die uitsluitlike oorsaak van die ongeluk was waarin die Eiseres beseer is.

Beteken dit derhalwe dat die Eiseres nou, vanwee die skikking wat sy met die Padongelukkefonds aangegaan het, vanwee die bepaiings van die gemelde Artikel 2(10) geen verdere bedrag van die Verweerder van haar skade kan verhaal nie of soos die alternatiewe argument lui, is sy beperk daartoe om 50% van die skade wat sy eventueel kan bewys minus die skikkingsbedrag van R25 000,00 van die Verweerder te verhaal.

Die antwoord hierop hang myns insiens af van 'n behoorlike vertolking en toepassing van die gemelde Reel 2(10).

Die geleerde Regter het verder bevind op bladsye 294D dat 'n mededader wat hom op die bepalings van Artikel 2(10) van die gemelde Wet wil beroep, moet bewys: "...The fundamental requirement for its applicability-an agreement between the father and son whereby the latter was exempted from liability for the damages suffered by the father."

Hy het verder bevind dat, selfs a! sou hy verkeerd wees in hierdie bevinding van hom, die versekeraar in ieder geval 'n mededader ingevolge die omskrywing daarvan in Artikel 2(1) van die gemelde Wet op Verdeling van Skadevergoeding is omdat, alhoewel hy geen delikspleger is nie, hy steeds, soos vereis deur Artikel 2(1) van die gemelde Wet, uit delik aanspreeklik is. Hy bevind in hierdie verband dat: "Die 1972 Wet skep nie die aanspreeklikheid van die bevoegde versekeraar nie, maar wys die versekeraar aan as die instansie wat 'n deliksaanspreeklikheid van 'n ander persoon moet oorneem of aanvaar" (op p798 J).

Die grondslag van die FONDS se aanspreeklikheid in beide gevalle word neergele in artikel 17 van die Wet (Sien a17(1)(a) en (b). Alhoewel die Eiser in 'n aksie teen die Padongelukkefonds 'n delik moet bewys naamfik dat hy beserings opgedoen het as gevolg van die nalatige bestuur van 'n motorvoertuig as gevolg waarvan hy skade gelei het, is die aanspreeklikheid van die Padongelukkefonds gegrond op die bepalings

van die Padongeiukkefondswet. Sy aanspreeklikheid is derhalwe statuter alhoewel dit slegs in werking tree indien die delik waarna hierbo verwys is, deur die Eiser bewys word. Dit bring egter na my mening nie mee dat die aanspreeklikheid van die Padongelukkefonds enigiets anders as 'n statutere aanspreeklikheid is en dit is nie gemeenregtelik aanspreeklik uit delik nie. Ek verskil derhalwe met respek van Du Plessis WR in hierdie verband.

Dit skyn ook dan net logies te wees dat as die Verweerder in die onderhawige saak die Padongelukkefonds nie kon voeg as 'n mededader deur 'n Reel 13(1) kennisgewing op hom te beteken en sodoende 'n vrywaring van dit kon bekom nie, hy dit ook nie indirek sal kan bewerkstellig deur hom teenoor die Eiseres op die bepalings van Artikel 2(10) te beroep nie.

van die mededader se aanspreeklikheid tot 

Mnr Potgieter het dan ook inderdaad betoog, en daar is reeds hierbo daarna verwys, dat op 'n behoorlike vertolking van die skikkingsooreenkoms dit presies is wat die Eiseres gedoen het. Sy het nie net haar beperkte statutere eis teen die Padongelukkefonds geskik nie maar het daarmee ook die Fonds vrygeskeld van enige aanspreeklikheid wat dit mag opgedoen het in die hoedanigheid as "versekeraar" ten aansien van die bakkie, indien daar nalatigheid aan die bestuurder van die bakkie se kant bevind kon word.

Na my mening sou so 'n vryskelding neerkom op 'n afstanddoening van haar reg om die Padongelukkefonds te dagvaar in sy hoedanigheid as "versekeraar" van die bakkie.
Die blote bewoording van die gemelde klousule in die skikkingsooreenkoms, wat ek reeds hierbo aangehaal het, skep oenskynlik die indruk dat dit wel is wat die Eiseres gedoen het, aangesien die klousule daarop dui dat die Padongelukkefonds kwytgeskeld word van alle aanspreeklikheid met betrekking tot enige verlies wat die Eiseres gely het in die bogemelde ongeluk. Die ongeluk is 'n klaarblyklike verwysing na die ongeluk waarin die Putco bus en die bakkie betrokke was.

Dit is dus om hierdie rede dat dit vir 'n Hof ongewens is om die finale betekenis van 'n kontrak te bepaal voordat die getuienis van die partye ten aansien daarvan volledig aangebied en geventileer is.

Nou is dit so dat in die onderhawige geval die Verweerder slegs staatmaak op die feit dat die skikkingskontrak aangegaan is en geen getuienis hoegenaamd omringend die aangaan van die gemelde kontrak is aangebied nie. Van groot belang in hierdie verband is dat, toe die Eiseres getuig   het,   wat   na   bewering   haar   onbeperkte   eis   teen   die Padongelukkefonds "weggeteken" het en afstand daarvan gedoen het toe sy die skikkingsooreenkoms aangegaan het, is nie 'n enkele vraag in hierdie verband aan haar gevra nie. Geen stelling is aan haar gemaak om te bepaal of sy met voile kennis van haar regte afstand gedoen het van hierdie sogenaamde onbeperkte eis teen die Padongelukkefonds toe sy die skikkingsooreenkoms aangegaan het nie. Mnr Potgieter, het inderdaad geen vrae hoegenaamd aan die Eiseres gevra nie.

In die lig van die bietjie agtergrondsgetuienis wat wel voor my geplaas was waarteen die skikkingsooreenkoms aangegaan is, is ek hoegenaamd nie oortuig dat die Eiseres by aangaan van die skikkingsooreenkoms enigsins die bedoeling gehad het om afstand te doen van 'n moontlike onbeperkte eis wat sy teen die Padongelukkefonds gehad het nie.

Hierdie aspek moes na my mening ten minste met die Eiseres in kruisverhoor geopper gewees het sodat sy in 'n posisie geplaas kon word om daarop kommentaar te lewer. Indien dit aan haar gestel sou gewees het dat sy afstand gedoen het van haar onbeperkte eis wat sy moontlik teen die Fonds kon gehad het, kon sy bes moontlik 'n bevredigende antwoord daarop gehad het. Na my mening is dit nie 'n aspek wat die Eiseres in hoofgetuienis hoef te geopper het nie aangesien die bewyslas, soos reeds gemeld, ten aansien van Artikel 2(10) van die Wet op Verdeling van Skadevergoeding op die Verweerder rus.

Ek bevind derhalwe, dat selfs al sou ek verkeerd wees in my bevinding dat die Verweerder en die Padongelukkefonds nie op die feite van die onderhawige saak mededaders is vir doeleindes van die Wet op Verdeling van Skadevergoeding en dat die bepaiings van Artikel 2(10) derhalwe nie van toepassing is nie, die Verweerder in ieder geval nie daarin geslaag het om hom te kwyt van die bewyslas wat op hom gerus het nie. Die Verweerder het na my mening nie daarin geslaag om te bewys dat die Eiseres die Padongelukkefonds kwytgeskeld het van sy aanspreeklikheid in sy hoedanigheid as "versekeraar" van die bakkie nie en die bepaiings van Artikel 2(10) van die Wet op Verdeling van Skadevergoeding vind na my mening derhalwe geen toepassing hier nie.

My bevinding is derhalwe soos volg:
1. Die Verweerder is aanspreeklik vir soveel van die skade as wat die Eiseres kan bewys sy gely het voortspruitend uit die beserings opgedoen in die botsing as wat die bedrag van R25 000,00 te bowe gaan.
2. Die Verweerder is verplig om die koste vir die beregting van hierdie geskilpunte te betaal.

VAN DEN HEEVER WR

VERSKYNINGS:
 VIR EISERES.

WILSENACH VAN WYK GOOSEN AND BEKKER
GLEN GABLES OFFICE PARK
c/o GENERAL LOUIS BOTHA LYNNWOOD ROAD
LYNNWOOD GLEN
PRETORIA
REF MR S WHITE/44/557588/95

VIR VERWEERDER
ADV. TALL POTGIETER
PROKUREURS
SAVAGE JOOSTE & ADAMS

141 NIEUW MUCKLENEUK

012 452 8200