|
|
[Home]
[Databases]
[WorldLII]
[Search]
[Feedback]
South Africa: Supreme Court of Appeal |
[Database Search] [Name Search] [Recent Decisions] [Noteup] [Help]
Last Updated: 17 October 2005
DIE HOOGSTE HOF VAN APPÈL
VAN SUID-AFRIKA
Rapporteerbaar
SAAK NR: 397/04
In die saak tussen :
JOHAN
MARX Appellant
- en -
DIE STAAT Respondent
________________________________________________________________________
Coram: STREICHER, CAMERON & NUGENT ARR
Verhoor: 9 MEI 2005
Gelewer: 23 AUGUST 2005
Opsomming: Verkragting – onsedelike aanranding – nieteenstaande die verwerping van appellant se getuienis nie bo redelike twyfel bewys dat gemeenskap en betasting sonder klaagster se toestemming plaasgevind het nie – oortreding van art 14(1)(b) van Wet 23 van 1957 – art 3(1)(b) van Wet 45 van 1988 – toestemming tot die toelating van hoorsê-getuienis by wyse van die uitlokking daarvan – erkenning van 'n feit by wyse van die stel daarvan as 'n feit gedurende kruisondervraging.
________________________________________________________________________
U I T S P R A A K
________________________________________________________________________
STREICHER AR
STREICHER AR:
[1] Die appellant is in die
streekhof te Bellville skuldigbevind aan verkragting en onsedelike aanranding en
gevonnis tot 10 jaar
gevangenisstraf ten opsigte van die verkragting en twee
jaar gevangenisstraf samelopend met die 10 jaar gevangenisstraf, ten opsigte
van
die onsedelike aanranding. 'n Appèl deur hom na die Hoë Hof te
Kaapstad was onsukesesvol en met die verlof van laasgenoemde
hof (‘die hof
a quo’) appèlleer hy nou na hierdie hof.
[2] Die aanklag
teen die appellant was dat die onsedelike aanranding plaasgevind het gedurende
die tydperk Augustus 1997 tot Oktober
1999 en dat die verkragting plaasgevind
het gedurende die periode Maart 1998 tot Oktober 1999. Volgens die klaagster het
sy op 9
Oktober 1997 16 jaar oud geword.
[3] Die appellant het onskuldig
gepleit op beide aanklagte. In sy pleitverduideliking ingevolge art 115 van
die Strafproseswet
55 van 1977 het hy erken dat hy ongeveer gedurende die
periode Julie tot Augustus 1999 in die slaapkamer van sy huis aan die klaagster
se bobeen en privaatdeel gevat het en dat hy sy vinger in haar vagina gedruk
het. Hy het ook erken dat hy op 9 Oktober 1999 te sy
huis gemeenskap met die
klaagster gehad het. In beide gevalle het dit volgens hom geskied met die
toestemming en medewerking van
die klaagster.
[4] Die klaagster en die
appellant het mekaar in 1997 ontmoet. Op daardie stadium was die klaagster in
standard agt op skool. Na die
ontmoeting en wel tot Oktober 1999 het die
klaagster op 'n gereelde basis die kinders van die appellant by sy huis opgepas
en het
sy dikwels, veral oor naweke, daar oorgebly.
[5] Volgens die klaagster
was die appellant 'n vriend van haar pa en het sy hom ontmoet toe hy op 'n
geleentheid by hulle aan huis
kom rugby kyk het. Die appellant het toe gevra of
sy nie sou belangstel om sy kinders van tyd tot tyd op te pas nie. Sy het
ingestem
om dit te doen. Sy het getuig dat die ontmoeting plaasgevind het in
Junie 1997. In 'n verklaring wat sy op 23 Oktober 2000 aan die
polisie gemaak
het, het sy gesê dat die ontmoeting in Augustuts 1997 plaasgevind het. Sy
het getuig dat die appellant gedurende
die September vakansie aan haar begin vat
het en ‘goeters’ begin sê het wat haar ongemaklik laat voel
het. Hy het
onder andere aan haar dinge gesê soos: ‘My vrou gaan
nou-nou winkel toe, dan is ek en jy alleen’; en ‘Daar
gaan 'n man
kom wat jou kan sag maak.’
[6] Die vattery van die appellant het aldus
die klaagster al verder en verder gegaan. Mettertyd het hy onder andere aan haar
bors
gevat. Sy het dan sy hand weggeklap en gesê sy hou nie daarvan nie.
Hy het dan sy hand weggevat en later dit weer gedoen. Soms
het hy haar daarna
vir 'n tydlank geïgnoreer en gesê sy is lelik met hom. Op 'n
Saterdagaand, ongeveer drie maande na
hulle ontmoeting en steeds gedurende die
September vakansie, toe die klaagster weer by die appellant se huis oorgeslaap
het, het
die appellant se eggenote, mev Marx, haar gevra om saam televisie te
kyk. Die televisiestel was in die appellant se slaapkamer. Die
klaagster en mev
Marx het saam op die bed gelê. Die klaagster het reeds haar slaapklere
aangehad. Die appellant het die kamer
binnegekom en tussen hulle gaan sit. Later
het hy vir mev Marx gevra om te gaan stort en haar lekker aan te trek. Almal het
op daardie
stadium onder 'n kombers gelê. Die gebeure wat daarop gevolg
het, terwyl mev Marx gebad het, is aanvanklik so deur die klaagster
beskryf:
‘En hy druk toe sy . . . sy hand by my broek in. En ek
sê vir hom, nee. En ek probeer sy hand so trek. En hy druk sy
hand so teen
my vas en hy sê, “Wag nou. Wag net gou.” Ek sê vir hom,
nee. En hoe meer ek vir hom nee sê,
sê hy vir my, “Wag net
gou”. Hy was dronk, in elk geval dronk. En toe kom hy nader en hy druk sy
vinger in my geslagsdeel.
En hoe meer ek vir hom sê, moenie, hoe dieper
druk hy dit in. En toe sy vrou kom, toe trek hy dit skielik . . . toe hy nou
hoor sy gaan nou uit die badkamer uit kom, toe trek hy sy vinger
uit.’
Sy het later bygevoeg:
‘Ek het sy hand probeer uittrek.
Hy wou nie sy hand los nie. Ek kon nie opspring nie, want hy bly my
terugdruk.
. . .
Ek het probeer opstaan en probeer om sy hand weg te kry,
maar ek kon nie, want hy is baie sterker as ek.
. . .
Hy het net
gesê ek moet sjuut, ek moet sagter, sy vrou is daar.
. . .
Dit is
aaklig, hy het dit net gedoen. En hoe verder hy gaan, hoe meer ek sy hand
vasdruk om dit nie te doen nie, maar hy het nie gehoor
nie, hy het dit nou maar
net gedoen.’
[7] Die klaagster het ook haar aksies beskryf as:
‘Gekeer en gedruk om hom uit te haal.’ Op die vraag hoe die
appellant
dit reggekry het om sy vinger in haar privaatdeel te druk as sy
onwillig was, het die klaagster vroeër geantwoord: ‘Ja,
ek het gesit,
ek het toegeknyp en ek het my hand gevat en ek het sy hand probeer uittrek. Ek
het TV gekyk, dit was onverwags, dit
is nie asof ek gesit en wag het dat hy sy
hand in my broek gaan druk nie. Want ek het nie verwag dat so iets met my gaan
gebeur nie.
. . . hy was by die helfte van my geslagsdeel, toe is sy hand al . .
. toe kom ek dit agter.’ Kort na hierdie getuienis het
sy egter toegegee
dat sy nie haar bene toegeknyp het nie en het sy gesê dat sy nie weet
hoekom sy dit nie gedoen het nie. Sy
het wel sy hand vasgedruk ‘sodat (sy)
dit kan stop, sodat hy dit kan uittrek’. Later het sy getuig dat sy met
albei hande
probeer het om sy hand uit te trek. Sy het, in stryd met haar
vroeëre getuienis dat sy probeer het om op te staan, getuig dat
sy nie
probeer het om op te staan nie en dat sy nie hard gepraat het uit vrees dat mev
Marx sou hoor. Op die vraag hoekom sy nie
geloop het toe mev Marx teruggekeer
het nie was haar antwoord:
‘Sy het my gevra om te bly om die video te
kyk. Ek het gebly . . . ek wou so veel as moontlik by haar gewees het. Sy was
vir
my, soos ek al tienduisend keer gesê het, soos 'n vriendin. Ek sou . .
. daar was 'n stadium wat ek by haar wou bly, omdat
ek die aandag gekry het wat
ek nie by my ouerhuis gekry het nie. . . . ek wou haar nie verloor nie, ek wil
nie hê sy moet weet
nie.’
[8] Toe mev Marx terugkom het die
appellant volgens die klaagster sy hand vinnig uitgepluk. Mev Marx het langs hom
gaan sit en hy
het gemaak asof niks gebeur het nie. Mev Marx het aan die slaap
geraak en die klaagster het moeg geraak, waarop sy na haar kamer
gegaan het en
gaan slaap het.
[9] Dit is ten opsigte van hierdie voorval (‘hierna
genoem die betastingsvoorval’) dat die streekhof die appellant skuldig
bevind het op die klag van onsedelike aanranding.
[10] Na die
betastingsvoorval het die klaagster nog gereeld na die appellant se huis gegaan.
Sy het ook dikwels weer saam met die
appellant en sy vrou video gekyk in hulle
slaapkamer. Die volgende het dan gebeur terwyl hulle regop in die bed gesit het
met 'n
duvet oor hulle:
‘. . . dan sal hy sy hand so om sit en met sy
hande afvroetel en my knope losmaak en aan my borste vat. En dan kan ek nie boe
of ba nie, want sy vrou sit langs my. En wat sê ek vir haar as ek
rondbeweeg en my hemp hang oop en wat nou. Hy het altyd vir
my in 'n posisie . .
. situasie gesit waar ek nie regtig kon uitkom nie.
. . .
En later het hy
ook sy een been oor my been gegooi, so teen my geskuur met sy been. Of hy het sy
voet gevat en so op en af teen my
geskuur. Hy het baie keer ook my hand gevat en
dit dan op sy geslagsorgaan gesit. En ek het dit altyd weggeruk, want ek wil nie
my
hand daar naby hê nie.’
[11] Kort na die betastingsvoorval,
op die klaagster se 16de verjaarsdag, het sy na die appellant, wat op dieselfde
dag verjaar het,
gegaan om hom geluk te wens met sy verjaarsdag en aan hom 'n
kaartjie te oorhandig. Mev Marx was nie tuis nie. Volgens die klaagster
het die
appellant haar meer as 'n normale soen gegee en aan haar borste gevat. Sy het
nie getuig dat sy op hierdie geleentheid haar
enigsins teëgesit het of dat
dit haar nie geval het nie.
[12] Die klaagster het getuig dat sy weer en weer
teruggegaan het omrede sy lief was vir mev Marx en die kinders en sy skuldig
gevoel
het om nie aan 'n versoek van mev Marx te voldoen nie. Alhoewel sy
telkens na 'n video episode in haar kamer gelê en huil het,
het sy telkens
weer saam met die appellant en sy vrou in hulle slaapkamer gaan video kyk ook
omdat sy by sy vrou wou wees. Sy het
dan die appellant se vattery sonder
teëstribbeling verduur omrede soos sy dit gestel het:
‘Ek wou nie
hê sy moet weet dat hy dit doen nie, want ek wou hulle nie opbreek nie. Ek
wil nie die kinders seermaak om
te weet, my ma en pa sal miskien uitmekaar uit
gaan, omdat hy vroetel aan 'n jonger meisie nie. En omdat sy vrou, sy sou nie so
iets
kon verwag nie. Dit sou vir haar breek. Sy het hel onder Johan Marx, en om
dit . . . dit sal haar breek. En ek sal nie . . . ek wou
haar nie so seermaak
nie.’
Alhoewel sy by geleentheid opgestaan het of 'n versoek om saam na
'n video te kyk van die hand gewys het, het sy nie daarmee volhard
nie omrede
mev Marx dan vrae begin vra het en sy wou verhinder dat sy uitvind en sodoende
seergemaak word.
[13] Die klaagster het dus eerder die risiko geloop dat mev
Marx agterkom wat langs haar in die bed aangaan tussen 'n meisie in haar
slaapklere en haar man as om haar agterdogtig te maak deur te weier om in die
bed langs haar man te lê.
[14] Voor die Desember 1997 vakansie het die
klaagster, steeds volgens haar getuienis, weer na die appellant se huis gegaan
om geskenke
wat sy vir mev Marx en die kinders gekoop het te oorhandig. Die
appellant was besig om te stort en het gesê sy moes 'n rukkie
wag, mev
Marx sou binnekort tuis wees. Terwyl sy in die studeerkamer gesit en wag het,
het die appellant ingekom. Sy het die daaropvolgende
gebeure soos volg
besryf:
‘Toe ek sien, toe kom hy net in 'n onderbroek daar in en hy
wil hê ek moet aan sy geslagsdeel vat. En hy druk my teen
die muur vas en
skuur op en af teen my. Daar was so'n glasdeur gewees. En hy het my so teen die
hoek gedruk. En toe sê hy nog
vir my, ja, kan hy nie net puntjie natmaak
nie. Dit was sy presiese woorde. Toe sê ek vir hom, “Nee, waarvan
praat jy?”.
Toe sê hy, “Ag, man, net puntjie natmaak, net
vinnig gou puntjie natmaak”. Toe sê ek vir hom, nee. En toe
het hy
my so in my nek gesoen en sy geslagsorgaan teen my geskuur. En toe kom sy vrou
en toe hardloop hy vinnig af kamer toe. En
ek het daar gestaan en toe gaan ek
weer in studeerkamer toe en toe sit ek daar binne. En toe kom hy in en soos
altyd maak hy asof
hy niks verkeerd gedoen het nie.’
[15] Na die
Desember vakansie het die Marx-gesin na 'n ander huis getrek. Die klaagster het
dikwels na hulle huis gegaan om hulle
te help met die trekkery.
[16] Die
appellant en die klaagster het op 31 Maart 1998 die eerste keer met mekaar
gemeenskap gehad. Voor dit, gedurende die periode
Januarie tot Maart 1998, het
dit egter dikwels gebeur dat die appellant agter die klaagster kom staan het en
bewegings teen haar
gemaak het. Hy het dan ook op sulke geleenthede in haar oor
gefluister: ‘Ek is nou lus vir 'n lekker steek.’ Behalwe
soos
voormeld kon sy nie spesifieke gevalle noem nie. Sy het wel genoem dat die
appellant ook aan haar borste en haar privaatdeel
gevat het. Soos reeds vermeld
is dit gedurende hierdie tyd wat dit ook ‘oor en oor’ gebeur het dat
die klaagster saam
met die appellant en sy vrou na 'n video gekyk het in hulle
slaapkamer en die klaagster deur die appellant betas is.
[17] Op 31 Maart
1998 was die klaagster en die appellant weer alleen by die huis. Die klaagster
was besig om werkies vir mev Marx
in die motorhuis te doen toe die appellant
ingekom het en vir haar gesê het: ‘Ek wil jou steek.’ Volgens
haar het
hy aangehou en aangehou en het sy geantwoord: ‘Nee, ek wil nie.
Ek het dit nog nooit gedoen nie.’ Later het hy haar geroep:
“Kom kyk
gou hier.” Sy beskryf die gebeure wat daarop gevolg het soos
volg:
‘Toe dog ek, ek moet vir hom iets doen. Toe stap . . . toe
sê ek vir hom ek is besig. Toe sê hy, “Kom kyk
net gou
hier”. En toe ek loop, toe ek in die kamer kom, toe is sy broek afgetrek.
Hy is besig om sy orgaan styf te maak, wat
jy dit ookal noem. En hy het 'n
kondoom opgesit. En ek het . . . wou omdraai en hy gryp my arm, hy sê vir
my, “Nee, wag
net gou”. Toe het hy vir my neergelê op die
grond. En ek het vir hom gesê, “Nee, ek wil nie”. En hy
het
vir my gesê, dit sal nie seer wees nie, dit sal vinnig oor wees. En hy het
dit gedoen. En hoe meer hy dit doen, toe sê
ek vir hom, “Moenie, dit
is seer, ek wil nie”. En hy het dit gedoen.’
[18] Uit die
klaagster se verdere getuienis blyk dit dat die kamer waarna sy verwys die
aantrekkamer is, wat grens aan die slaapkamer.
Tussen die slaapkamer en die
aantrekkamer is daar deure soortgelyk aan kasdeure. Tussen die aantrekkamer en
die badkamer is daar
nie deure nie. Die klaagster het die deure oopgestoot en
die aantrekkamer binnegegaan. Sy het gemeen die appellant wil dalk hê
dat
sy hom help soek na iets. Die appellant was op daardie stadium in die badkamer.
Sy het onmiddellik besef dat hy besig was om
'n kondoom aan te sit en dat hy met
haar gemeenskap wou hê. Sy was geskok maar nie so geskok dat sy nie kon
omdraai en weghardloop
nie. Sy wou omdraai en wegstap maar toe sê die
appellant vir haar woorde met die strekking dat sy nie moes bang wees nie en
dat
sy moes wag. Hy het haar ook aan die arm gevat maar sy meen nie dat hy dit
gedoen het om haar te verhinder om weg te hardloop
nie. Sy was onkundig en hy
wou haar leer ‘al die dinge van seks’. Later het sy getuig dat hy
haar wel aan die hand gevat
het om te verhinder dat sy uit die kamer kon wegkom.
Sy het ook tot haar vroeëre beskrywing van die gebeure bygevoeg dat sy
probeer keer het dat die appellant haar broek losmaak. Terwyl hulle nog gestaan
het, het sy probeer verhinder dat die appellant haar
broek se knoop losmaak. Die
appellant was egter baie sterk en het die knoop losgekry. Sy het haar broek
vasgegryp om te verhinder
dat hy dit aftrek. Die appellant het haar toe op die
grond neergesit want op die grond het hy haar in sy beheer gehad. Sy het eers
gesê dat sy nie fisies probeer het om weg te kom nie maar net daarna het
sy getuig dat sy wel probeer het maar dat sy nie kon
nie. Die appellant het haar
neergedruk sodat sy nie kon opstaan nie. Dit was vir haar onmoontlik om uit sy
kloue te kom. Hy het haar
bene oopgetrek en alhoewel sy probeer het om haar
onderklere op te hou het die appellant dit afgeforseer. Gedurende die proses het
sy herhaaldelik gesê dat sy nie met die appellant wou gemeenskap hê
nie, dat sy bang is en dat sy dit nog nooit gedoen
het nie.
[19] Na die
gebeure het die klaagster volgens haar getuienis op die kamerbed gaan sit. Die
appellant het langs haar kom sit en aan
haar die kondoom gewys wat hy toe ook
toegeknoop het. Later het sy gesien dat sy bloei. Sy het die appellant daarvan
vertel en gesê
dat sy bang was iets het verkeerd gegaan.
[20] Aldus die
klaagster het sy na die voorval die Marxse vir 'n tydlank vermy. Sy het egter
later teruggekeer en van toe af tot 9
Oktober 1999 het sy en die appellant
ongeveer 13 keer gemeenskap gehad. Ongeveer 'n verdere ses keer daarna het sy
‘nee’
gesê. Sy kon nie besonderhede gee van wanneer en hoe dit
gebeur het nie behalwe om te sê dat dit op die slaapkamerbed
of die
rusbank plaasgevind het. Daarna het sy nie meer omgegee nie en nie meer
teëgestribbel nie. Die laaste keer wat hulle
gemeenskap gehad het was op 9
Oktober 1999 toe sy juweliersware wat sy van mev Marx geleen het vir haar
matriekafskeid teruggeneem
het en mev Marx haar alleen agtergelaat het met die
appellant om na Paarl te gaan. Sy het so na die appellant se huis teruggekeer
ten spyte daarvan dat haar pa haar op 'n stadium verbied het om te gaan en sy en
haar pa, wat gereken het die appellant ‘het
attensies’ baie gestry
het in hierdie verband.
[21] Volgens die appellant het die klaagster in
Augustus 1997 die eerste keer by sy huis kom kinders oppas. Daarna het sy dit
gereeld
gedoen. In die meeste gevalle het sy oorgeslaap. Sy het ook op 'n
gereelde basis oor naweke by sy huis oorgeslaap. Op sulke geleenthede
het hy, sy
vrou en die klaagster, vanaf laat 1997, gereeld saam televisie gekyk. Die
klaagster het dan op die regteronderpunt van
die bed gesit of soms bo aan die
linkerkant langs hom. Hy is die een wat vir haar gesê het om daar te kom
lê. Dit het
gebeur dat hy, sy vrou en die klaagster onder dieselfde duvet
of kombers gelê het. Voor ongeveer Julie 1999 het hy glad nie
die
klaagster betas nie.
[22] Gedurende ongeveer Julie 1999 het hy en die
klaagster televisie in die slaapkamer gekyk. Hy het gelê en die klaagster
het
op die punt van die bed gesit. Sy vrou was in die stort. Hy het die
klaagster in die ribbes gepomp en gesê sy moet hom 'n drukkie
gee. Sy het
dit gedoen. Sy vrou het uit die stort gekom en met haar kop op sy bors gaan
lê. Beide het onder 'n duvet gelê.
Die appellant het vir die
klaagster gesê dat sy langs hom kon kom lê. Hy het dit gedoen omdat
die klaagster rondbeweeg
het en 'n stoornis veroorsaak het. Dit het gelyk of sy
koud kry. Die klaagster het langs hom kom lê en haar toegemaak met die
duvet. Haar been het aan sy been geraak. Sy vrou het gesê sy gaan slaap en
het haar rug na hulle kant gedraai. Die appellant
het die klaagster se binneboud
gevryf. Sy het haar been oor syne getel en hy het bo-oor haar klere aan haar
geslagsdeel gevat. Daarna
het hy vir haar beduie om haar broek af te trek en
nadat sy die rek van haar pajama broek gelig het, het hy dit ook onder die klere
gedoen. Die klaagster het sy hand vasgedruk. Sy het haar heupe begin beweeg, hy
het benoud geraak dat sy vrou wakker kon word, het
sy hand uitgehaal en
gesê hy gaan slaap. Na dit, terwyl die klaagster op die kant van die bed
gesit het, het hy nog haar hand
op sy geslagsdeel gesit en het sy dit 'n druk
gegee voordat sy daar uit is en gaan slaap het.
[23] Alhoewel die klaagster
die appellant se huis nog net so gereeld soos vantevore besoek het en daar weer
gevalle kon gewees het
wat die appellant saam met die klaagster televisie gekyk
het, het daar tussen hierdie gebeurtenis en 9 Oktober 1999 niks van 'n
onbetaamlike
aard tussen hom en die klaagster gebeur nie. Hy het nie eers
daaraan gedink om weer die klaagster te betas nie. Dit het geensins
'n
verandering in die verhouding met die klaagster teweeggebring nie. Op 9 Oktober
1999, die verjaarsdag van beide hom en die klaagster,
was hy besig om homself af
te droog nadat hy gestort het toe die klaagster die aantrekkamer binngekom het.
Hy het haar gevra om hom
'n kansie te gee om homself aan te trek. Sy het vir hom
in die slaapkamer gewag. Hy wou haar 'n gewone soen gee om haar met haar
verjaarsdag geluk te wens. Sy het hom egter 'n passievolle soen gegee wat op
gemeenskap met haar volle medewerking uitgeloop het.
Hy was baie senuweeagtig
dat sy vrou sou terugkeer van waar sy ookal was en het vir die klaagster
gesê dat hulle gou hulle
klere moet aantrek. Hulle het dit gedoen en in
die sitkamer gaan sit. Op daardie stadium het hy nog steeds die kondoom wat hy
gebruik
het aangehad. Nadat sy vrou teruggekom het, is hy terug badkamer toe. Hy
het die kondoom afgehaal, dit in 'n papiersak toegedraai
en in sy broeksak
gesteek. Later het hy gery en dit in die veld gaan weggooi.
[24] Die
klaagster het 'n geskiedenis van sielkundige probleme. Sy het moeilike
kinderjare gehad. Haar natuurlike ma en pa het nie
getrou nie. Toe sy agt jaar
oud was en haar ma en haar stiefpa (na wie ek, soos sy, verwys as haar pa) die
tweede keer geskei het,
kon sy dit nie hanteer nie en het sy sielkundige
behandeling ontvang. Sy kon nie die name van al die siekundiges by wie sy was,
onthou
nie. Gedurende die tydperk 1997 tot 1998 het haar pa finansiële
probleme gehad en ‘alles’ insluitende sy huis en
voertuie verloor as
gevolg waarvan sy depressief was en nie skooltoe gegaan het nie want sy
‘kon nie sien . . . dat (haar)
pa al sy goed verloor nie’. Gedurende
die periode 1998 tot 1999 was daar weer sprake dat haar ouers gaan skei. Sy het
dit as
baie ontwrigtend ervaar. Dan het sy volgens haar ook nog die genoemde
probleme met die appellant gehad. Sy het selfs probeer om haar
eie lewe te neem
deur pille te drink. Die appellant was volgens haar die groot rede daarvoor. In
November 1999 is 'n ernstige depressiewe
episode en angsaanvalle gediagnoseer.
Die diagnose van 'n sielkundige was dat die siektetoestand veroorsaak is deur
eksamenspanning
en onverwerkte kinderjare ervaringe. Sy is op medikasie geplaas
wat verligting van die simptome gegee het.
[25] Na die matriekeksamen, in
November 1999, het die klaagster vir haar tante in Pletttenbergbaai gaan kuier.
Alhoewel sy sedert
1997 'n voorbehoedmiddel as medikasie vir 'n velkwaal gebruik
het, het sy vermoed dat sy swanger was omrede die appellant, volgens
haar, op
die laaste geleentheid wat hulle gemeenskap gehad het nie 'n kondoom gebruik het
nie. Sy sê dat sy besig was om van
haar kop af te gaan vanweë
spanning teweeggebring deur haar vrees dat sy swanger was. In hierdie toestand
het sy haar tante
in haar vertroue geneem en haar vertel dat sy 'n verhouding
met 'n getroude man het. 'n Swangerskap toets het getoon dat sy nie swanger
was
nie. Volgens die klaagster het sy die gebeure tussen haar en die appellant soos
volg aan haar tante beskryf:
‘Toe vra sy vir my hoe het dit gebeur. Toe
vertel ek hy het eers begin vatterig raak en later het hy my gedwing om met hom
seksuele
omgang te hê sonder dat ek vir hom ja gesê het.
Later
het hy vir u gedwing, is dit wat u gesê het? - - - Hy het . . .
Het u
gesê later het hy vir u gedwing om met hom seksuele omgang te hê? -
- - Wel, as hy homself op my opgedring, dan
dink ek dit is dwing.
Nee, nee,
ek vra nie u afleidings nie,ek vra, het u vir die vrou gesê, “Later
het hy my gedwing”, het u die woord
gebruik? - - - Nee, ek dink nie ek het
die woord “dwing” gebruik nie.
Goed, mevrou. U het nou vir u
tannie gesê hy het aan u gevat en later het hy met u gemeenskap gehad.
Verstaan ek dit nou reg,
is dit nou om dit in 'n neutedop op te som? - - -
Ja.
En u het vir u tannie laat verstaan die gemeenskap was sonder u
toestemming, as ek dit so kan stel? - - -Ja
En het u vir u tannie vertel
wanneer die dinge sou gebeur het? - - - Ja, ek het haar alles vertel.
. .
.
So, u het vir u tannie vertel vandat u in standerd 8 was, sê u, het
hy u gemolesteer, om die woord te gebruik en later met u
gemeenskap gehad? - - -
Ja.’
[26] Nadat die klaagster haar tante vertel het wat gebeur het, het
haar tante, volgens haar, gesê dat sy seksueel gemolesteer
is en dat
aangesien sy die eerste keer wat sy met die appellant gemeenskap gehad het nee
gesê het, sy deur hom verkrag is.
[27] Die klaagster se getuienis
strook nie met dié van haar tante nie. Ten spyte daarvan dat haar tante
verskeie kere gevra
is wat die klaagster haar vertel het, het sy nooit getuig
dat die klaagster haar vertel het dat sy die eerste keer nie toestemming
gegee
het nie. Sy het ook nie getuig dat sy die klaagster geadviseer het dat sy
verkrag is nie, maar het getuig: ‘Ek het vir
Marlese vertel wat gebeur het
is verkeerd, want sy was minderjarig en dit was 'n volwasse persoon. En ek het
gevoel dat sy moes haar
ouers onmiddellik daarvan sê wat vir Marlese
verskriklik was.’
[28] Gedurende Desember 1999 terwyl die klaagster in
Knysna by haar tante gekuier het, het sy volgens haar getuienis vir mev Marx
geskakel om haar mee te deel dat sy haar eksamen geslaag het. Die appelant en sy
gesin was op daardie stadium ook in Knysna en op
uitnodiging van mev Marx het sy
hulle gaan groet by 'n eetplek in die dorp.
[29] Op 2 Februarie 2000 het die
klaagster weer ernstige paniekaanvalle begin beleef. Die sielkundige wat sy
reeds in November 1999
gespreek het, was steeds van mening dat haar simptome
deur studiedruk en onverwerkte kinderjare ervaringe veroorsaak is. Hy het haar
na 'n psigiater verwys wat haar behandel het gedurende die tydperk 20 Maart 2000
tot 29 Mei 2000. Sy het nie vir die sielkundige
of die psigiater in haar
vertroue geneem oor die ‘molestasie of verkragting’ nie. In antwoord
op die vraag hoekom sy
hulle nie daarvan vertel het nie het die klaagster
geantwoord:
‘Vir my was dit 'n verhouding. Ek het nie geweet wat
verkragting of molestering is, wat dit behels, hoe ver jy mag en nie mag
gaan
voordat dit molestering is nie.’
[30] Kort na hierdie getuienis het sy
met betrekking tot haar kennis voordat sy met haar tante gepraat het,
getuig:
‘Ek het geweet dit is verkragting en molestering, maar omdat
ek later nie meer kon nee sê nie, het ek gedink ek het .
. . ek het skuld
daaraan. Dit is ek. Ek het geweet dit is verkragting en molestering, maar omdat
dit later só was dat ek nie
meer vir Johan Marx ja of nee of los my uit
kan sê nie, want hy het net geboef-baf, as hy wou dan wou hy. En dit het
my skuldig
laat voel en laat voel, bly eerder stil Marlese, los dit
eerder.’
Op 'n latere stadium en op die vraag of sy nie besef het dat
seks sonder toestemming verkragting is nie het sy geantwoord dat sy nie
so
daaraan gedink het nie. Nog later het sy getuig:
'[I]n u eie gemoed, was daar
enige twyfel by u dat wat met u gebeur, verkragting is? - - - Ek het nie aan
verkragting gedink nie,
nee.
U het nie aan verkragting gedink nie? - - - Nee,
omdat . . . omdat hy dit hoeveel keer met my gedoen het en vir my gesê het
dit is reg. Ek sê ja, en niemand gaan my glo nie, ek is 'n kind, hy is 'n
man en hy het mag. . .
Die vraag is, mevrou, in u gemoed . . .(tussenbeide)
- - - Nee.
Daardie tyd het u nooit gedink wat nou hier met my gebeur, is
verkragting nie? - - - Nee maar ek het net geweet dit is verkeerd. Dit
is nie
reg nie.
Het u nie by die skool gehoor van verkragting nie? - - - Ja.
U
het by die skool seker gehoor van Child Line wat u kan bel? - - - Ja.
Ja. En
Rape Crisis, u het seker daarvan gehoor? - - - Ja.
En u word hier
klaarblyklik op u weergawe by herhaling verkrag. Is dit nie so nie? - - -
Ja.
U dink nie daaraan dat dit verkragting is nie? Is dit wat u sê U
moet tog maar antwoord, asseblief. - - - Nee.
U dink nie daaraan dat dit
verkragting is nie? - - - Wel, die eerste keer het ek daaraan gedink, ja, maar
ander kere, nee.’
My interpretasie van hierdie getuienis is dat sy
nooit aan die gebeure gedink het as verkragting nie en dat bloot omrede sy so in
'n hoek gedryf is deur die waarskynlikheid dat indien die eerste gemeenskap
plaasgevind het op die wyse deur haar beweer sy wel daaraan
as verkragting sou
gedink het, sy op die ou einde gesê het dat sy wel aan die eerste
gemeenskap met die appellant as verkragting
gedink het.
[31] In Februarie
2000 het die klaagster 'n man, Mornè Stander, aan wie sy in Julie 2000
verloof geraak het en met wie sy later
getrou het, ontmoet. 'n Paar maande na
hulle ontmoeting het sy, aldus haar getuienis, vir hom vertel van wat tussen
haar en die appellant
gebeur het. Een aand is sy en Mornè na die
appellant se huis en het sy vir die appellant gesê ‘Mornè
weet
en Mornè gaan sorg dat ek die waarheid
uitbring’.
[32] Gedurende 13 September en 30 Oktober 2000 het die
klaagster behandeling van 'n psigiater en 'n kliniese sielkundige ontvang.
Sy
het getuig dat sy beide van hulle volledig ingelig het oor die gebeure tussen
haar en die appellant. Nadat sy die psigiater, dr
Van Rooy so ingelig het, het
hy aldus die klaagster, vir haar gesê dat sy nie 'n verhouding met die
appellant gehad het nie,
dat sy deur hom gemolesteer is en dat as sy nee
gesê het vir seksuele omgang met hom, sy deur hom verkrag is. Sy het
getuig
dat sy soos volg hierop gereageer het:
‘Toe sê ek vir
hom, maar dit kan nie wees nie, Johan Marx het gesê dit is 'n verhouding.
Toe sê hy, nee, dit
is nie 'n verhouding nie, ek was minderjarig en ek het
hom nie toestemming gegee om dit aan my te doen nie. . . . Daarna het ek dit
vir
Morné wat op daardie stadium my verloofde was, gesê wat die dokter
gesê het. En hy het my oorreed om my ouers
te bel.’
[33] Dr van
Rooy se getuienis is nie tot die effek dat die klaagster hom vertel het dat die
appellant haar sonder toestemming betas
het en sonder haar toestemming met haar
gemeenskap gehad het nie. Uit sy getuienis blyk dit dat hy van die klaagster
verstaan het
dat betasting en penetrasie voor die ouderdom van 16 jaar
plaasgevind het en dat hy die klaagster ingelig het dat die appellant hom
skuldig gemaak het aan statutêre
verkragting.[1] Hy het verder getuig
dat hy panieksteuring van 'n redelike ernstige graad gediagnoseer het. Volgens
hom is daar 'n direkte verband
tussen ontwikkeling van post traumatiese stres
tipe simptome en die ontwikkeling van angstoestande en depressie toestande laat
in
die lewe van kinders wat seksueel gemolesteer is. Die simptome kan egter ook
verskeie ander oorsake hê en as die klaagster
'n vrywillige party tot die
seksuele toenadering was, kon sy nog steeds tot dieselfde mate dieselfde
simptome ontwikkel het.
[34] Die klaagster se angsaanvalle het erg geraak en
sy het volgens haar getuienis besef dat sy 'n klag teen die appellant moes
lê
ten einde 'n einde daaraan te maak. Op 23 Oktober 2000 het sy dit
gedoen en ook 'n verklaring aan die polisie gemaak.
[35] In haar getuienis
het die klaagster verduidelik dat sy nie haar ouers vroeër van die gebeure
ingelig het nie omrede sy hulle
nie wou seermaak nie. Haar pa het baie vertroue
in haar gehad en sy was bang dat hy sy vertroue in haar sou verloor. Sy het ook
getuig
dat sy bang was dat haar pa haar nie sou glo nie. Laasgenoemde getuienis
is oënskynlik in stryd met haar getuienis dat haar
pa haar verbied het om
na die appellant se huis te gaan, dat hy gesê het dat hy weet die
appellant het ‘attensies’
en dat sy baie met haar pa argumente
daaroor gehad het. 'n Moontlike verduideliking is egter dat die rede waarom sy
nie haar ouers
voorheen vertel het nie van tyd tot tyd verander
het.
[36] Volgens die klaagster was sy baie lief vir mev Marx en haar kinders
en wou sy haar nie as 'n vriendin verloor nie. Sy wou ook
nie moeilikheid in die
huwelik veroorsaak nie. Vir dié rede en ook omdat sy bang was dat mev
Marx haar nie sou glo en haar
man se part sou kies, het sy haar nie vertel wat
die appellant aan haar gedoen het nie en het sy steeds uitnodigings na die
Marx-gesin
se huis aanvaar.
[37] Die verhoorlanddros het bevind dat die
betastingsvoorval en die gemeenskap op 31 Maart 1998 sonder die toestemming van
die klaagster
plaasgevind het. Hy het die appellant gevolglik skuldig bevind op
albei aanklagte. Alhoewel die appellant na sy mening sy getuienis
op 'n
bevredigende wyse afgelê het, en sy getuienis na sy mening oortuigend was,
het die verhoorlanddros bevind dat sy weergawe
onwaarskynlik is. Daarteenoor het
die verhoorlanddros bevind dat die klaagster met die uitsondering van sekere
negatiewe aspekte
'n briljante getuie was en dat haar getuienis te gedetailleerd
was om gefabriseerd te wees. Sy benadering was om die weergawes van
die
appellant en die klaagster teen mekaar op te weeg naamlik, aan die een kant die
klaagster se weergawe dat die appellant haar
sedert 1997 herhaaldelik betas het
en dat hy sedert Maart 1998 herhaaldelik met haar gemeenskap gehad het, teenoor
die appellant
se weergawe dat hy die klaagster met haar toestemming slegs op een
geleentheid betas het naamlik in Julie 1999 en dat hy slegs een
keer met haar
gemeenskap gehad het naamlik op 9 Oktober 1999. In die lig van die
waarskynlikhede en sy oordeel oor die geloofwaardigheid
van die klaagster het
die verhoorlanddros tot die gevolgtrekking gekom dat die appellant se weergawe
nie redelik moontlik waar kan
wees nie.
[38] Op appèl na die hof a
quo is die verhoorlanddros se beslissing gehandhaaf. Die hof a quo
het verwys na die uitspraak in R v Dhlumayo 1948 (2) SA 677 (A) waar op
706 gesê is dat as die verhoorregter geen feitelike mistasting begaan het
nie is daar 'n vermoede
dat sy gevolgtrekking korrek is en dat 'n hof van
appèl slegs daarmee sal inmeng as hy oortuig is die bevinding is
verkeerd.
Verder dat 'n hof van appèl nie angstig sal poog om redes te
vind om met die verhoorregter se bevindings in te meng nie aangesien
geen
uitspraak allesomvattend kan wees en dit nie volg uit die feit dat iets nie
genoem word dat dit nie in ag geneem is nie. Na
oorweging het die hof a
quo tot die gevolgtrekking gekom dat die skuldigbevinding van die appellant
op die getuienis geregverdig is, en dat daar geen rede bestaan
waarom daar van
die verhoorlanddros se bevindings afgewyk of daarmee ingemeng moet word
nie.
[39] Ten aansien van die vraag of 'n feitelike mistasting begaan is het
Davis Wnd AR in Dhlumayo op 706 gesê:
‘10 There may be a misdirection on fact by the trial Judge where the reasons are either on their face unsatisfactory or where the record shows them to be such; there may be such a misdirection also where, though the reasons as far as they go are satisfactory, he is shown to have overlooked other facts or probabilities.
11 The appellate court is then at large to disregard his findings on fact, even though based on credibility, in whole or in part according to the nature of the misdirection and the circumstances of the particular case, and so come to its own conclusion on the matter.’
Die voorskrifte vervat in
Dhlumayo is nie regsreëls nie maar slegs logiese riglyne (sien
Dhlumayo op 695).
[40] Dit is natuurlik so dat 'n hof van appèl
slegs met die feitebevindings van 'n verhoorhof sal inmeng as dit van mening
is
dat die verhoorhof fouteer het. Dit moet egter steeds in gedagte gehou word dat
'n veroordeelde persoon 'n reg van appèl
het ook ten opsigte van
feitebevindings. Dit is dus die plig van 'n hof van appèl om deeglik die
feitebevindings van die verhoorhof
te oorweeg en homself te vergewis dat daardie
feitebevindings korrek is. Indien 'n hof van appèl, met behoorlike
inagneming
van die bevindings van die verhoorhof, die redes daarvoor en die
voordele wat die verhoorhof het soos om die getuies te sien en te
hoor in die
atmosfeer wat heers tydens die verhoor, van mening is dat die verhoorhof se
feitebevindings verkeerd is en dat die beskuldigde
verkeerdelik skuldig bevind
is, moet die hof van appèl inmeng. In die proses moet die voordele wat
die verhoorhof het nie
oorskat word nie ‘lest the appellant’s right
of appeal becomes illusory’ (sien Protea Assurance Co Ltd v Casey
1970 (2) SA 643 (A) te 648E).
[41] Op die appellant se weergawe het 'n meisie
tot wie hy klaarblyklik seksueel aangetrokke gevoel het talle kere langs hom op
sy
bed, in haar slaapklere, onder 'n kombers of duvet gelê of gesit en
televisie kyk en het hy nooit seksuele toenadering tot
haar gesoek tot een goeie
dag toe hy haar en sy hom op die mees intieme wyse betas het terwyl sy vrou
langs hom op die bed lê
en slaap het. Alhoewel hy nie gedink het dat hy
moreel verkeerd opgetree het nie en alhoewel hy steeds gereelde kontak met die
klaagster
gehad het en ‘moontlik’ weer saam met haar op die bed
televisie gekyk het, het hy nie weer aan die voorval gedink nie
en het, nie hy
of sy, vir etlike maande seksuele toenadering tot mekaar gesoek nie tot een
goeie dag toe sy in sy aantrekkamer/badkamer
instap terwyl hy besig was om
homself af te droog en sy hom 'n passievolle soen gee wat uitloop op gemeenskap
in sy aantrekkamer
terwyl sy vrou enige oomblik kon terugkeer na die huis.
Daarna beskuldig sy hom van seksuele teistering en herhaalde verkragtings
oor 'n
tydperk van ongeveer twee jaar.
[42] Na my mening het die verhoorlanddros
tereg bevind dat die appellant se getuienis, dat daar slegs die enkele gevalle
van betasting
en gemeenskap was, onwaarskynlik is.
[43] Vir die redes hierna
genoem is ek egter van mening dat die klaagster se getuienis, meer spesifiek
haar getuienis dat sy nie toegestem
het tot die betasting en gemeenskap,
eweneens onwaarskynlik is. Ek is verder van mening dat die verhoorlanddros en
waarskynlik ook
die hof a quo tot so’n mate gekonsentreer het op
die vraag of daar meerdere gevalle van betasting was soos deur klaagster getuig,
dat nie
voldoende oorweging geskenk is aan die waarskynlikheid van die klaagster
se weergawe spesifiek met betrekking tot toestemming nie.
Hulle het gevolglik
van die waarskynlikhede waarna ek hierna sal verwys, óf misgekyk
óf verkeerd beoordeel. Die verhoorlanddros
het ook soos ek hieronder sal
aandui na my mening verkeerde feitebevindings gemaak ten aansien van hierdie
vraag.
[44] Die vraag is nie soseer of daar meerdere gevalle van betasting en
gemeenskap was nie. Die vraag is of bo redelike twyfel bewys
is dat die
betasting en die gemeenskap waaraan die appellant skuldig bevind is sonder die
toestemming van die klaagster geskied het.
Indien daar 'n redelike moontlikheid
bestaan dat dit met die toestemming van die klaagster geskied het is die
appellant verkeerdelik
skuldig bevind aan onsedelike aanranding en verkragting.
Wat die appellant, 'n bykans 40-jarige ervare getroude man met kinders van
sy
eie gedoen het met die klaagster, 'n jong skoolgaande meisie wat op sy eie
getuienis hom gerespekteer het, wie se vertroueling
hy was en wat soos 'n kind
in die huis was, is 'n skande en moreel afkeurenswaardig. Dit is so of die
klaagster nou toegestem het
daartoe of nie. Die appellant het self erken dat hy
later besef het dat wat hy gedoen het moreel verkeerd was. Aangesien die
klaagster
egter ouer as 12 jaar was, het hy nie die gemeneregtelike misdaad van
onsedelike aanranding of verkragting gepleeg indien sy toegestem
het
nie.[2]
[45] Die advokaat vir die
staat het tereg betoog dat oorgawe sonder teëstribbeling nie noodwendig dui
op toestemming nie. Sien
in hierdie verband R v Swiggelaar 1950 (1) PH
H61 (A):
‘Submission by itself is no grant of consent, and if a man so
intimidates a woman as to induce her to abandon resistance and
submit to
intercourse to which she is unwilling, he commits the crime of rape. All the
circumstances must be taken into account to
determine whether passivity is proof
of implied consent or whether it is merely the abandonment of outward resistance
which the woman,
while persisting in her objection to intercourse, is afraid to
display or realises is useless.’
In hierdie saak ontstaan die probleem
om te onderskei tussen oorgawe sonder teëstribbeling en toestemming egter
nie want volgens
die klaagster het sy teëgestribbel en het sy haarself
fisies verset teen die appellant. Die vraag is dus bloot of haar getuienis
dat
sy daadwerklik geweier het dat sy betas word en dat gemeenskap met haar gehou
word bo redelike twyfel aanvaar kan word. Die volgende
oorwegings dui op die
teendeel.
[46] In die eerste plek is dit ietwat onwaarskynlik dat die
appellant die klaagster teen haar wil sou betas op die wyse deur haar
beskryf
terwyl sy vrou langsaan gebad het met die deur na die badkamer halfpad oop. Dit
is nog meer onwaarskynlik dat die appellant,
soos getuig deur die klaagster,
daarna op ander geleenthede, teen haar wil, haar knope sou losmaak en haar
borste sou betas terwyl
sy vrou wakker langs hom op die bed lê. Dit is
veral onwaarskynlik in die lig van die feit dat nie net op die appellant se
getuienis maar ook op die klaagster se getuienis die appellant op ander
geleenthede versigtig was dat sy vrou nie uitvind wat aan
die gang was nie. Dit
is ook moeilik om die klaagster se getuienis dat sy die appellant se hand
vasgedruk het ‘sodat hy dit
kan uittrek’ te verstaan en dit is
eienaardig dat haar getuienis dat sy met albei hande gepoog het om sy hand weg
te trek eers
op 'n veel later stadium in haar getuienis gegee is. Die klaagster
het aanvanklik getuig dat sy probeer het om op te staan maar dat
sy nie kon nie.
Later het sy egter getuig dat sy nie probeer het om op te staan nie. Sy kon geen
verduideliking gee hoekom sy nie
geloop het nie. Sy het eers te kenne gegee dat
sy haar bene toegeknyp het en daarna toegegee dat sy dit nie gedoen het nie. Die
klaagster
se optrede na die voorval spreek ook teen haar getuienis dat sy
onsedelik aangerand is. Kort na die voorval het die klaagster die
appellant
naamlik gaan gelukwens met sy verjaarsdag en blyk dit nie dat sy beswaar gemaak
het toe hy haar meer as 'n gewone soen
gegee het en haar borste betas het nie.
Sy het getuig dat sy herhaaldelik teruggegaan het na die Marxse se woning omrede
sy nie vir
mev Marx as 'n vriendin wou verloor nie, sy het gevoel dat sy dit aan
haar verskuldig was want mev Marx het so baie vir haar gedoen
en die minste wat
sy kon doen was om mev Marx te help. Ek vind dit moeilik om te aanvaar dat daar
al so’n hegte verhouding
kon bestaan op die stadium toe die
betastingsvoorval in die bed plaasgevind het. Dit het naamlik gebeur hoogstens
drie maande nadat
die klaagster die eerste keer die appellant se kinders opgepas
het (indien die ontmoetingsdatum soos verstrek in die klaagster se
verklaaring
aan die polisie aanvaar word, slegs 'n maand daarna). In die lig daarvan dat sy
telkens langs die appellant in die bed
gaan lê het en telkens die risiko
geloop het dat mev Marx kon agterkom wat langs haar in die bed aangaan, vind ek
dit moeilik
om te aanvaar dat die klaagster nie uitnodigings om op die bed te
lê van die hand wou wys nie uit vrees dat mev Marx sou agterdogtig
raak.
Dit is nog moeiliker om te aanvaar in die lig van haar getuienis dat sy wel
bereid was om op te staan en na haar kamer te gaan
toe die appellant by
geleentheid vatterig met sy vrou geraak het en sy van mening was dat hy dit
gedoen het om haar uit te tart.
Toe dit gebeur het, het sy besluit dat sy genoeg
gehad het en dat sy nie sou toelaat dat die appellant verder met haar
‘mors’
nie.
[47] Die appellant het die klaagster voor die
beweerde verkragting verskeie kere op die mees intieme wyse betas. Dit het teen
die
tyd wat die eerste gemeenskap plaasgevind het al oor en oor gebeur op sy bed
in sy slaapkamer terwyl sy vrou langs hom lê.
Hy het al in sy onderbroek
na haar gekom waar sy in die studeerkamer vir hom gewag het terwyl sy vrou nie
tuis was nie en haar versoek
om aan sy geslagsdeel te vat en hy het hom al teen
haar gemasturbeer. Hy het ook meerdere kere te kenne gegee dat hy met haar
gemeenskap
wou hê. Op die dag toe die beweerde verkragting plaasgevind
het, het hy verskeie kere so te kenne gegee en het hy haar ‘gesoen
en
probeer vat aan (haar) en alles’. Haar getuienis oor hoe dit gekom het dat
sy haar daarna in die appellant se aantrekkamer
bevind het, is nie bevredigend
nie. Sy het getuig dat die appellant haar geroep het en dat hy gesê het
dat sy na iets moet
kom kyk. Sy het afgelei dat hy in die gang was en dat hy vir
haar iets wou vra soos om 'n asbak, sigarette of 'n glas water te bring.
Toe sy
hom nie in die gang aantref nie maar vind dat hy in die aantrekkamer of die
badkamer is, het sy gedink dat hy miskien wou
hê dat sy hom moes help soek
vir iets en het sy sonder meer die deure van die aantrekkamer oopgemaak en
ingestap. Na my mening
is dit hoogs onwaarskynlik dat sy nie toe sy na die
slaapkamer geroep is en voordat sy die aantrekkamer binnegegaan het geweet het
wat die appellant wou doen nie. Tog het sy die deure oopgemaak en ingegaan en
selfs toe sy sien dat hy sy broek afgetrek het en 'n
kondoom aangesit het, het
sy nie weggeloop nie. Die verhoorlanddros het skynbaar sonder meer die klaagster
se getuienis aangaande
die rede waarom sy die appellant se aantrekkamer
binnegegaan het, aanvaar. Na my mening het hy fouteer. In die lig van die
voorafgaande
gebeure en die appellant se voorafgaande mededelings aan die
klaagster is dit onwaarskynlik dat die klaagster nie geweet wat die
appellant
wou doen nie.
[48] Die klaagster het self erken dat toe sy die appellant in
die badkamer sien sy geweet het dat hy met haar gemeenskap wou hê
maar tog
het sy nie dadelik weggeloop nie. Die feit dat sy die aantrekkamer binnegegaan
het wetende dat die appellant met haar gemeenskap
wou hê, beteken
natuurlik nie dat sy ingestem het om wel met hom gemeenskap te hê nie. Dit
werp egter ten minste twyfel
op haar geloofwaardigheid, meer spesifiek haar
getuienis dat sy haar verset het teen die appellant se pogings om haar te betas.
[49] Die eerste persoon vir wie die klaagster vertel het van haar verhouding
met die appellant was haar tante. Haar getuienis dat
sy haar tante vertel het
dat sy aanvanklik nee gesê het en dat haar tante gesê het dat sy dan
verkrag is, strook nie
met haar tante se getuienis nie en kan vir die volgende
redes nie aanvaar word nie:
a) Haar tante het, alhoewel sy versoek is om besonderhede te verstrek van wat die klaagster haar vertel het, geen melding daarvan gemaak nie.
b) Dit is onwaarskynlik dat haar tante sou vergeet het dat die klaagster haar vertel het dat die gemeenskap sonder haar toestemming geskied het of dat sy dit nie sou vermeld indien sy wel so meegedeel is nie. Sy was immers 'n getuie in 'n verkragtingsaak.
c) Op die klaagster se eie getuienis het sy nog lank nadat sy met haar tante gepraat het nie aan die gebeure as verkragting gedink nie. Sy het naamlik self op twee geleenthede getuig dat sy totdat sy dr Van Rooy in September 2000 gespreek het nooit so aan die gebeure gedink het nie. Dit is so dat sy ook by twee geleenthede getuig het dat sy wel aan die gebeure as verkragting gedink het maar, soos reeds hierbo vermeld, is dit waarskynlik die onbestaanbaarheid van haar getuienis van hoe sy verkrag is met haar getuienis dat sy nie aan die gebeure as verkragting gedink het wat haar by tye genoop het om te kenne te gee dat sy wel aan die eerste geval gedink het as verkragting.
[50] Dit is onwaarskynlik dat die klaagster dr Van
Rooy vertel het dat die gemeenskap met die appellant sonder toestemming
plaasgevind
het. As sy dit aan hom vertel het sou sy nie verbaas gewees het om
van hom te hoor dat sy verkrag is nie. Dit blyk nie uit sy getuienis
dat sy hom
dit vertel het nie. Volgens sy getuienis het hy gemeen dat sy nog onder die
ouderdom van 16 was toe die gemeenskap plaasgevind
het en het hy vir hierdie
rede gemeen dat sy verkrag is.
[51] Die verhoorlandddros was van mening dat
niks gemaak kon word van die feit dat die klaagster se tante nie die klaagster
se getuienis
dat sy haar tante vertel het dat sy nie toestemming gegee het nie,
bevestig het nie. Die redes verstrek deur die verhoorlanddros
is nie duidelik
nie. Aan die een kant skyn hy te aanvaar dat die klaagster nie haar tante vertel
het dat sy aanvanklik nee gesê
het en sê hy dat dit klink asof die
tante dit as vanselfsprekend aanvaar het dat toestemming ontbreek het. Aan die
ander kant
skyn hy te aanvaar dat sy wel haar tante vertel het. Die probleem
word veroorsaak deur die teenstrydigheid in die getuienis van die
klaagster en
haar tante. Die klaagster se tante se getuienis is nie vatbaar vir die
interpretasie dat sy aanvaar het dat die gemeenskap
sonder toestemming geskied
het nie. Dit is ook nie versoenbaar met die klaagster se getuienis dat sy haar
tante vollediglik ingelig
het, dat sy haar tante vertel het dat sy aanvanklik
nee gesê het en dat haar tante gesê het dat sy verkrag is as sy nee
gesê het nie. Die geskilpunt in die saak is of die klaagster toestemming
gegee het tot die aanvanklik gemeenskap met haar.
As die klaagster haar tante
vertel het dat sy nie sodanige toestemming gegee het nie of feite verstrek het
wat dui op verkragting
is dit, soos reeds gesê, onwaarskynlik dat haar
tante dit sou vergeet het en dat sy dit nie sou vermeld het toe sy gevra is
presies wat die klaagster haar vertel het nie.
[52] Indien die gemeenskap met
die klaagster teen haar wil geskied het en sy bloot oorgegee het aan die
appellant sonder om teë
te stribbel of om haar fisies te verset, sou haar
getuienis dat sy nie aan die gebeure, soos deur haar beskryf, as verkragting
gedink
het nie totdat sy anders geadviseer is, meer verstaanbaar gewees het. Dit
is egter nie haar getuienis dat sy so oorgegee het nie.
Haar getuienis, alhoewel
nie sonder teenstrydighede nie, is dat sy nie alleen ‘nee’
gesê het nie maar dat sy ook
fisies oorweldig is. Haar broek is losgemaak
terwyl sy gepoog het om dit te verhinder maar sy kon nie want die appellant
‘is
baie sterk’. Haar broek en onderklere is afgetrek terwyl sy
probeer het om dit vas te hou. Sy het probeer om haar bene toe
te hou maar die
appellant het hulle oopgetrek en sy is op die grond neergedruk sodat sy nie kon
opstaan nie. Wat sy ookal vroeër
van die gebeure gedink het, kon sy, op
haar weergawe, nadat sy die matriekeksamen afgelê het en sy mense begin
vertel het wat
met haar gebeur het, onder andere haar tante en haar verloofde,
nie anders as om te besef dat sy deur die appellant verkrag is nie.
[53] Die
klaagster se getuienis dat sy nooit verlief op die appellant was nie en dat sy
self nie gedink het dat sy 'n verhouding met
hom het nie is na my mening
verkeerdelik deur die verhoorlanddros aanvaar. Haar verduideliking waarom sy nie
aan verkragting gedink
het nie was juis dat sy gemeen het dat sy 'n verhouding
met die appellant gehad het. Dit is wel so dat sy getuig het dat die appellant
haar herhaalde male verseker het dat hulle 'n verhouding het maar teen die tyd
wat sy haar tante vertel het dat sy 'n verhouding
met 'n getroude man het en toe
sy dit 10 maande later vir dr Van Rooy gesê het, kon sy darem sekerlik
self oordeel of sy 'n
verhouding het. Die appellant kon immers net vir haar
vertel of, wat hom betref, daar 'n verhouding tussen hulle bestaan en of hy
maar
net belangstel in sy eie fisiese bevrediging. Of die klaagster van haar kant af
gemeen het dat daar 'n verhouding is, of sy
haar maar net onderwerp het aan sy
wil en of sy maar net haar fisiese bevrediging nagestreef het, kon hy nie vir
haar beantwoord
nie. Synde 'n meisie wat matriek geslaag het en wat die
wedervaringe gehad het wat sy gehad het, is dit moeilik om te glo dat sy
in
September 2000 nog kon gedink het dat sy en die appellant 'n verhouding gehad
het bloot omrede die appellant so gesê het
terwyl sy geen gevoel vir hom
gehad het nie. Die klaagster se reaksie toe die appellant by geleentheid sy vrou
geliefkoos het, dui
op moontlike jaloesie en verleen stawing daaraan dat wat
haar betref sy 'n verhouding met die appellant gehad het. Verdere stawing
hiervan is die feit dat die klaagster herhaaldelik teruggegaan het na die
appellant en telkens weer saam met hom in die bed geklim
het.
[54] Na my
mening is dit onwaarskynlik dat die klaagster telkens teruggegaan het na die
appellant se huis vir die redes deur haar
aangevoer. Dit blyk uit die klaagster
se getuienis en die uitspraak van die verhoorlanddros dat sy 'n intelligente
persoon is wat
haar nie willoos herwaarts en derwaarts laat stoot nie. Daar is
geen suggestie dat sy sedert die betastingsvoorval toe sy ongeveer
16 jaar oud
was 'n persoonlikheidsverandering ondergaan het nie. Tog wil sy te kenne gee dat
sy nadat sy haar aanvanklik teen die
appellant verset het toegelaat het dat hy
haar teen haar wil na willekeur verkrag en betas totdat sy ongeveer 18 jaar oud
was en
die matriekeksamen afgelê het. Sy het dit nie gedoen omdat sy enige
liefdesgevoel teenoor die appellant gehad het nie, sê
sy, maar wel omrede
sy lief was vir mev Marx en die kinders en haar eie huislike omstandighede swak
was.
[55] Dit is duidelik dat die klaagster se huislike omstandighede swak
was maar sy het ten minste 'n huis gehad en daar is geen suggestie
dat sy swak
behandel is by die huis anders as dat sy nie genoeg aandag gekry het nie. Verder
dui haar beskrywing van haar pa daarop
dat die verhouding tussen haar en haar pa
nie uitermate swak kon wees nie. Sy het naamlik getuig dat haar pa haar vertrou
het en
dat sy hom nie wou seermaak en veroorsaak dat hy sy vertroue in haar
verloor nie. Die huislike omstandighede in die Marx huishouding
blyk eweneens
swak te gewees het. Die klaagster het self getuig dat mev Marx ‘hel het
onder Johan Marx’. Desnieteenstaande
wil die klaagster te kenne gee dat
swak huislike omstandighede `n rede is waarom sy keer op keer na die appellant
se huis, waar sy
herhaaldelik teen haar wil verkrag en voortdurend seksueel
geteister is, teruggegaan het. Sy het dit nie alleen vrywilliglik maar
ook teen
die verbod van haar pa gedoen. Indien die klaagster inderdaad, vir die redes
deur haar genoem, herhaaldelik teruggegaan
het na die appellant se huis, terwyl
die appellant se attensies haar nie aangestaan het nie, sou sy ten minste haar
bes gedoen het
om geleenthede te vermy waar sy en die appellant alleen in mekaar
se geselskap was. Dit is egter duidelik dat sy en die appellant
talle male
alleen in mekaar se geselskap was terwyl mev Marx uithuisig was. Dit het soveel
keer gebeur dat ek nie kan aanvaar dat
die klaagster gepoog het om sulke
geleenthede te vermy nie. Haar skatting is dat sy ongeveer 13 keer met die
appellant gemeenskap
gehad het op plekke soos die slaapkamerbed of die rusbank.
[56] Nog 'n rede wat die klaagster aanvoer waarom sy telkemale ingestem het
om weer na die appellant se huis te gaan is dat sy gevoel
het sy is dit aan mev
Marx verskuldig om haar te help. Sy wou ook nie iets doen wat mev Marx
agterdogtig sou maak nie want sy wou
nie die huwelik opbreek en aan die kinders
doen wat aan haar gedoen is nie. Dit is moeilik om te aanvaar dat dit nie vir
haar duidelik
was dat haar teenwoordigheid in die huis 'n baie beter kans gehad
het om probleme in mev Marx se huwelik te veroorsaak nie.
[57] Die klaagster
het getuig: ‘[E]k is hatig teenoor Johan Marx, ek wil hom terugkry en ek
wil hê hy moet weet, dit wat
hy doen, hy gaan een of ander tyd uitgevang
word.’ Later het sy egter getuig dat sy hom met 'n passie gehaat het vir
wat hy
aan haar gedoen het maar dat sy hom vergewe het. Die vraag ontstaan
waarom dan en waarom sou sy 'n klag van verkragting en onsedelike
aanranding
teen hom lê as dit nie is omdat hy haar verkrag het nie. Beide die
verhoorlanddros en die hof a quo het aanvaar dat 'n verhouding wat skeef
geloop het moontlik die oorsaak kon wees maar het bevind dat daar nie sprake kan
wees van
laasgenoemde nie omrede beide die appellant en die klaagster getuig het
dat daar nie 'n verhouding was nie. Die verhoorlanddros het
geredeneer dat
aangesien daar nie 'n verhouding tussen die appellant en klaagster bestaan het
nie was daar geen rede vir jaloesie
aan die kant van die klaagster nie en is die
enigste gevolgtrekking waartoe gekom kon word dat die appellant sonder die
klaagster
se toestemming gehandel het. Die hof a quo was ook van mening
dat indien daar nie 'n liefdesverhouding was nie daar geen rede blyk te wees
waarom die klaagster die appellant
van verkragting sou beskuldig indien
gemeenskap met haar toestemming plaasgevind het nie. Soos hierbo aangedui meen
ek dat beide
fouteer het deur te bevind dat daar, wat die klaagster betref, geen
verhouding tussen haar en die appellant was nie en dat daar gevolglik
geen rede
vir die klaagster was om jaloers te wees nie. Na my mening is dit duidelik dat
die klaagster gemeen het dat daar 'n verhouding
was en dat daar aanduidings van
moontlike jaloesie aan die kant van die klaagster is.
[58] Die
verhoorlanddros en die hof a quo het egter na my mening ook gefouteer om
te bevind dat indien geen verhouding bestaan het nie die enigste afleiding wat
uit die klaagster
se afkeur vir die appellant gemaak kan word, is dat die
appellant sonder haar toestemming gehandel het. Indien daar wat die appellant
betref geen verhouding was nie, het hy valslik aan die klaagster voorgegee dat
daar wat hom betref wel 'n verhouding tussen hulle
was en was daar vir die
klaagster goeie rede om veronreg te voel. Die klaagster het haar tante vertel
dat sy vuil en skuldig voel
omdat die man wat ‘dit’ met haar gedoen
het, getroud is en sy lief is vir sy vrou en kinders. Die klaagster het alle
rede gehad om so te voel of sy nou aanvanklik toegestem het of nie. Sy is ook
heeltemal geregtig om die appellant ten minste gedeeltelik
hiervoor
verantwoordelik te hou of sy toestemming gegee het al dan nie. Daar is geen rede
om haar getuienis dat hy die dominante
persoon in die verhouding was nie te
aanvaar nie. Hy het sy posisie teenoor haar misbruik en soos reeds gesê is
sy optrede
skandalig en moreel afkeurenswaardig. Die feit dat sy so 'n afkeur in
die appellant het, kan gevolglik netsowel daaraan te wyte wees
dat sy nou meen
dat hy haar verlei het en valslik voorgegee het dat hulle, wat hom betref, 'n
verhouding het, dit wil sê dat
hy lief is vir haar terwyl hy haar
inderdaad net misbruik het.
[59] Die hof a quo het verder stawing vir
die klaagster se weergawe gevind in die feit dat sy gedurende 1998 twee pogings
aangewend het om haarself
om die lewe te bring. Uit die klaagster se eie
getuienis het dit egter geblyk dat sy gedurende 1998 verskeie ander redes gehad
het
om depressief te wees. Verder was die getuienis van dr Van Rooy dat indien
die klaagster 'n vrywillige party tot die seksuele toenadering
ter sprake was,
kon sy nog steeds tot dieselfde mate dieselfde simptome ontwikkel het. In die
lig van hierdie getuienis meen ek nie
dat die klaagster se sielkundige probleme
enige stawing bied vir 'n bevinding dat betasting en gemeenskap sonder haar
toestemming
plaasgevind het nie.
[60] Soos reeds vermeld was dit vir die
klaagster nuus om van dr Van Rooy te hoor dat sy verkrag is. Volgens sy
getuienis was hy onder
die indruk dat sy onder die ouderdom van 16 jaar was toe
die gebeure plaasgevind het en was dit die rede waarom hy van mening was
dat sy
verkrag is. Dit is hierdie mededeling wat anleiding gegee het tot die klagte
teen die appellant. Sy het naamlik dr Van Rooy
se mededeling aan haar verloofde
oorgedra, hy het haar oorreed om haar ouers in te lig en haar pa het toe vir
haar gesê om
dit verder te voer.
[61] Teen die tyd wat die klaagster
met dr Van Rooy in September 2000 gepraat het, het sy die gebeure al met haar
tante en met haar
verloofde bespreek en moes sy al baie daaroor nagedink het,
maar selfs op daardie stadium het sy volgens haar getuienis nie gedink
dat sy
verkrag was nie. Soos reeds vermeld het die gebeure in haar oë waarskynlik
eers verkragting geword nadat sy deur dr Van
Rooy, op die basis dat sy nog onder
die ouderdom van 16 jaar was en gevolglik nie, wat die statutêre misdryf
betref, kon toestem
nie, meegedeel is dat sy verkrag is. Dit is onwaarskynlik
dat dit die geval sou wees indien die appellant haar forseer het om met
hom
gemeenskap te hê op die wyse deur haar getuig.
[62] Ek is vir die
voormelde redes van mening dat die klaagster se getuienis aangaande haar
weiering om met die appellant gemeenskap
te hê deurspek is met
onwaarskynlikhede. Aan die een kant is daar dus die appellant se onwaarskynlike
weergawe, wat na my mening
tereg deur die verhoorlanddros verwerp is, dat daar
net een geval van betasting en een geval van gemeenskap was. Aan die ander kant
is daar die klaagster se onwaarskynlike weergawe dat daar talle gevalle van
betasting en talle gevalle van gemeenskap sonder haar
toestemming was.
[63] Die verhoorlanddros se basiese benadering tot die saak blyk uit die die
volgende pasasie aan die begin van sy uitspraak:
‘Die saak gaan eintlik
oor die klaagster se woord teen die beskuldigde s’n. Die klaagster
sê een ding, die beskuldigde
'n ander. In 'n sekere sin is die saak
maklik. Of jy glo die klaagster, of jy glo die beskuldigde. Dan aan die
anderkant is die saak
weer uiters moeilik, want wie glo mens nou
eintlik.’
Hierdie benadering is verkeerd. Die verwerping van die
appellant se getuienis het nie noodwendig tot gevolg die aanvaarding van die
klaagster se weergawe nie. Steeds moet bepaal word of bo redelike twyfel bevind
kan word dat die klaagster se weergawe dat daar geen
toestemming was, waar
is.
[64] By die beoordeling van hierdie vraag is die feit dat die appellant
leuenagtige getuienis gegee het 'n faktor ten gunste van die
staatsaak. Hierdie
hof het egter al herhaaldelik gewaarsku dat daarteen gewaak moet word om nie
oormatige gewig aan hierdie faktor
te gee nie. Die korrekte benadering is soos
volg uiteengesit deur Smalberger Wn AR in S v Mtsweni 1985 (1) SA 590 (A)
op 593I-594D:
‘Terwyl die leuenagtige getuienis of ontkenning van 'n
beskuldigde van belang is wanneer dit by die aflei van gevolgtrekkings
en die
bepaling van skuld kom, moet daar teen gewaak word om oormatige gewig daaraan te
verleen. Veral moet daar gewaak word teen
'n afleiding dat, omdat 'n beskuldigde
'n leuenaar is, hy daarom waarskynlik skuldig is. Leuenagtige getuienis of 'n
valse verklaring
regverdig nie altyd die uiterste afleiding nie. Die gewig wat
daaraan verleen word, moet met die omstandighede van elke geval verband
hou.
Hierdie benadering is onlangs bevestig in S v Steynberg 1983 (3) SA 140
(A) waarin the denkrigting in R v Mlambo 1957 (4) SA 727 (A) op 738B - D
en die aanvaarde uitgangspunt in Goodrich v Goodrich 1946 AD 390 op 396
in oënskou geneem is, en die korrekte toepassing van die
Mlambo-benadering toegelig is. By die beoordeling van leuenagtige
getuienis deur 'n beskuldigde moet daar, onder meer, gelet word op:
(a) Die aard, omvang en wesenlikheid van die leuens, en of hulle noodwendig op 'n skuldbesef dui.
(b) Die beskuldigde se ouderdom, ontwikkelingspeil, kulturele en maatskaplike agtergrond en stand in soverre hulle 'n verduideliking vir sy leuens kan bied.
(c) Moontlike redes waarom mense hulle tot leuens wend, byvoorbeeld omdat in 'n gegewe geval 'n leuen meer aanneemlik as die waarheid mag klink.
(d) Die neiging wat by sommige mense mag ontstaan om die waarheid te ontken
uit vrees dat hulle by 'n misdaad betrek gaan word, of
omdat hulle vrees dat
erkenning van hulle betrokkenheid by 'n voorval of misdaad, hoe gering ook al,
gevare inhou van 'n afleiding
van deelname en skuld buite verhouding tot die
waarheid.’
[65] Indien aan geen rede gedink kan word waarom die
appellant nie sou toegee dat daar betasting en gemeenskap was soos deur die
klaagster
beweer anders as dat dit nie met toestemming geskied het nie sal die
feit dat hy valslik die betastings en gemeenskap ontken het
klaarblyklik sterker
ondersteuning aan die staatsaak bied as wat die geval sou wees indien daar 'n
ander rede vir die valse getuienis
is. In laasgenoemde geval is die enigste
redelik moontlike afleiding nie dat hy skuldig is aan betasting van en
gemeenskap met die
klaagster sonder haar toestemming nie.
[66] In hierdie
geval is daar meerdere moontlike redes vir die appellant se valse getuienis. In
die eerste plek sou 'n erkenning van
die betasting waaraan hy skuldig bevind is
hom skuldig gemaak het aan die statutêre oortreding van onsedelike
aanranding al
het dit met toestemming geskied mits behoorlike bewys is dat die
klaagster inderdaad nog nie 16 jaar oud was op daardie stadium nie.
Herhaalde
gevalle van gemeenskap met die veel jonger skoolgaande klaagster sou hom ook as
'n getroude man in 'n baie slegter lig
gestel het al het die klaagster daartoe
toegestem. Dit sou die geval wees nie alleen teenoor sy vrou en kinders nie maar
ook teenoor
die gemeenskap in die algemeen.
[67] Die verhoorlanddros wat die
klaagster tydens 'n lang kruisondervraging onder oë gehad het, het bevind
dat sy 'n geloofwaardige
getuie is. Hy het tereg bevind dat die klaagster bereid
was om toegewings ten gunste van die appellant te maak. Sy het byvoorbeeld
getuig dat sy nie haar bene tydens die eerste betastingsvoorval toegeknyp het
nie (die toegewing het wel gekom onder kruisondervraging
nadat sy eers
gesê het dat sy wel haar bene toegeknyp het), dat sy nie tydens die
betastingsvoorval gepoog het om op te staan
nie (ook in dié geval het die
toegewing gekom onder kruisondervraging nadat sy eers getuig het dat sy wel
gepoog het om op
te staan), en dat sy by 'n geleentheid wat die appellant haar
betas het 'n lekker gevoel gekry het. Dit moet egter nie uit die oog
verloor
word dat haar getuienis in baie opsigte waarskynlik waar is. Soos die
verhoorlanddros meen ek dat dit baie onwaarskynlik
is dat sy veelvuldige gevalle
van gemeenskap en betasting oor 'n periode van twee jaar sou fabriseer. Sy kon
geen voordeel daaruit
trek om dit te doen nie. Dit moet egter ook nie uit die
oog verloor word dat al wat nodig is om 'n geval van gemeenskap met toestemming
in verkragting te omskep die weglating van 'n paar woorde of die toevoeging van
'n paar woorde is. Verder is die klaagster, wat tans
'n getroude vrou is, se
weergawe van wat gesê is en gedoen is tydens 'n spesifieke voorval,
waarvan daar talle ander was, vyf
jaar vantevore toe sy in standard nege op
skool was, na my mening besonder onbetroubaar. Meer betroubaar is na my mening
haar herinnering
van hoe sy dit ervaar het. Alhoewel nie konsekwent is haar
getuienis in hierdie verband, soos reeds aangetoon, dat sy dit nie as
verkragting beskou het nie tot op 'n later stadium toe aan haar gesê is
dat dit verkragting was vir 'n heel ander rede as dat
sy nie toegestem het nie.
Die verhoorlanddros het self bevind dat die klaagster nie altyd ewe indrukwekend
vertoon het nie. Hierby
moet nog gevoeg word dat dit blyk uit die klaagster se
getuienis dat sy ook soms haar getuienis aangepas het tot haar voordeel en
tot
die appellant se nadeel. So byvoorbeeld het sy getuig dat sy die appellant haat,
net om daarna te sê dat sy haar God gevind
het en hom vergewe het; dat sy
'n verhouding met die appellant gehad het, net om daarna te se dat sy nie 'n
verhouding met hom gehad
het nie; dat sy nie aan die voorval as verkragting
gedink het nie, net om daarna te sê dat sy wel aan die eerste voorval as
verkragting gedink het; en dat sy nie meen dat die appellant haar voor die
beweerde verkragting aan die arm gevat het om te verhinder
dat sy weghardloop
nie net om daarna te getuig dat sy wel meen dat hy haar aan die hand gevat het
om te verhinder dat sy uit die
kamer kon wegkom.
[68] In die lig van die
voorgaande en nieteenstaande die feit dat die appellant se getuienis verwerp is,
asook die verhoorlanddros
se indruk van die klaagster as 'n getuie, meen ek dat
die verhoorlanddros fouteer het om te bevind dat bo redelike twyfel bewys is
dat
die betastingsvoorval en die gemeenskap op 31 Maart 1998 sonder die toestemming
van die klaagster plaasgevind het.
Die appellant is dus verkeerdelik aan die
gemeneregtelike oortredings van onsedelike aanranding en verkragting waarvan hy
aangekla
is, skuldig bevind.
[69] Volgens die klaagster het sy op 9 Oktober
1981 16 jaar oud geword en was sy 15 jaar oud toe die betastingsvoorval
gedurende die
September skoolvakansie van 1997 plaasgevind het. Artikel 14(1)(a)
en (b) van die Wet op Seksuele Misdrywe 23 van 1957 bepaal:
‘14 Seksuele misdrywe met jeugdiges
(1) Enige manspersoon wat-
(a) ontug met 'n meisie onder die ouderdom van 16 jaar pleeg of probeer pleeg; of
(b) 'n onsedelike of onbehoorlike daad met so 'n meisie of met 'n seun onder die ouderdom van 19 jaar pleeg of probeer pleeg; of
(c) so 'n meisie of seun uitlok of aanlok om 'n onsedelike of onbehoorlike daad te pleeg, is aan 'n misdryf skuldig.’
[70] Ingevolge art 261 van die Strafproseswet 51 van 1977 kan, indien die
getuienis op `n aanklag van onsedelike aanranding nie die
misdryf onsedelike
aanranding bewys nie maar wel die statutêre misdryf van die pleeg van `n
onsedelike of onbehoorlike daad
met `n meisie onder `n bepaalde ouderdom, die
beskuldigde aan die statutêre misdryf skuldig bevind word.
[71] Die
staat het egter tydens die aanhoor van die appèl aangedui dat nie vir `n
skuldigbevinding aan enige van die statutêre
oortredings gevra word nie
omrede volgens die mening van die staat die ouderdom van die klaagster nie
behoorlik bewys is nie. Nie
een van die partye het ons gevolglik ten aansien van
die statutêre misdryf toegespreek nie. Na die aanhoor van die appèl
het dit egter geblyk dat die toegewing deur die staat moontlik foutief was en is
die partye uitgenooi om skriftelike betoog voor
te lê ten aansien van die
vraag ‘waarom nie bevind kan word dat wel bewys is dat die klaagster eers
op 9 Oktober 1997
16 jaar oud geword het en dat die appellant hom derhalwe
skuldig gemaak het aan `n oortreding van die voormelde art 14(1)(b)) nie’.
Beide die appellant en die staat het daarop aanvullende hoofde
afgelewer.
[72] Die ouderdom van die klaagster was inderdaad gemene saak
tydens die verhoor. Nadat die klaagster sonder beswaar van die kant
van die
appellant getuig het dat sy 15 jaar oud was tydens die betastingsvoorval het die
appellant se advokaat dit aan haar gestel
dat sy op 9 Oktober 1981 gebore is en
het sy dit beaam. Die appellant het dus onomwonde erken dat die klaagster voor 9
Oktober 1981
onder die ouderdom van 16 jaar was en geen formele bewys van
daardie feit was nodig nie.[3] Verder,
insoverre die getuienis van die klaagster ten aansien van haar geboortedatum
hoorsê getuienis was, het die verdediging
deur sodanige getuienis by wyse
van `n direkte vraag uit te lok in effek toegestem tot die toelating daarvan en
was die getuienis
gevolglik ingevolge die bepalings van art 3(1)(b) van die
Wysigingswet op die Bewysreg 45 van 1988 toelaatbaar.
[73] Die appellant se
advokaat betoog nie dat nie bewys is dat die klaagster se geboortedatum 9
Oktober 1981 was nie maar, soos ek
hom verstaan, betoog hy dat dit redelik
moontlik is dat die betastingsvoorval eers in 1998, toe die klaagster reeds 16
jaar oud was,
plaasgevind het. In die verband steun hy op die feit dat die
klaagster op `n stadium getuig het dat sy in 1998 15 jaar oud was wat
beteken,
as dit saam met haar getuienis dat sy 15 jaar oud was toe die betastingsvoorval
plaasgevind het, geneem word, dat die betastingsvoorval
eers in 1998 toe sy 16
jaar oud was plaasgevind het. Verder steun hy op die feit dat volgens die
klagstaat die beweerde onsedelike
aanrandings plaasgevind het te Pionierstraat,
Durbanville terwyl die appellant eers op 1 Februarie 1998 verhuis het na `n
woning
geleë te Pionierstraat, Durbanville.
[74] Dit is so dat die
klaagster op `n stadium getuig het dat sy gedurende 1998 15 jaar oud was. Dit is
egter duidelik dat sy slegs
verward geraak het ten aansien van die jaartal. Dit
is gemeensaak dat sy vanaf ten minste Augustus 1997 die appellant se kinders
by
sy huis opgepas het en haar getuienis was deurgaans dat die betastingsvoorval
plaasgevind gedurende die eersvolgende September
skoolvakansie wat duidelik voor
haar 16de verjaarsdag was toe sy die appellant gaan gelukwens het met sy
verjaarsdag op dieselfde
dag soos hierbo beskryf.
[75] Na my mening is daar
nie enige rede om nie die klaagster se getuienis dat die betastingsvoorval
plaasgevind het en dat dit plaasgevind
het op die tydstip deur haar getuig te
aanvaar nie. Die onwaarskynlikhede en onbevredigende aspekte in die klaagster se
getuienis
het betrekking op die vraag of die betasting deur die appellant en die
gemeenskap met die appellant sonder haar toestemming geskied
het en nie op die
vraag of dit inderdaad plaasgevind het en wanneer dit plaasgevind het nie. Soos
reeds gesê stem ek saam met
die verhoorlanddros dat dit onwaarskynlik is
dat sy veelvuldige gevalle van gemeenskap en betasting oor `n periode van twee
jaar
sou fabriseer. Sy kon geen voordeel daaruit trek om dit te doen nie. Wat
die tydstip waarop die betastingsvoorval ter sprake plaasgevind
het, betref kan
sy beswaarlik `n fout maak aangesien sy dit kan koppel aan die eersvolgende
September skoolvakansie nadat sy by die
appellant begin kinders oppas het en ook
aan haar 16de verjaarsdag.
[76] Dit is so dat volgens die klagstaat die
beweerde onsedelike aanrandings plaasgevind het te Pionierstraat, Durbanville
maar die
klagstaat beweer ook dat hulle plaasgevind het gedurende die tydperk
Augustus 1997 tot Oktober 1999. Dit was deurgaans die klaagster
se getuienis dat
die appellant eers aan die begin van 1998 verhuis het en dat die
betastingsvoorval plaasgevind het voordat die appellant
so verhuis het en voor
haar 16de verjaardag. Die adres vermeld in die klagstaat was dus klaarblyklik
verkeerd aangegee vir soverre
dit betrekking het op 1997.
[77] Na my mening
is bo redelike twyfel bewys dat die klaagster nog onder die ouderdom van 16 jaar
was toe die betastingsvoorval plaasgevind
het. Die appellant het nie aangevoer
dat hy nie bewus was dat `n onsedelike of onbehoorlike daad met `n meisie onder
die ouderdom
van 16 jaar `n misdryf daarstel nie of dat hy nie bewus was of nie
die moontlikheid voorsien het dat die klaagster onder die ouderdom
van 16 jaar
was tydens die betastingvoorval nie. Die appellant se advokaat het tereg ook nie
betoog dat indien wel bewys is dat die
betastingvoorval plaasgevind het en dat
die klaagster daartydens onder die ouderdom van 16 jaar was die appellant nie
aan `n oortreding
van art 14(1)(b) skuldig bevind behoort te word nie.
[78] Onder die omstandighede is ek tevrede dat bo redelike twyfel bewys is
dat die appellant homself skuldig gemaak het aan `n oortreding
van art
14(1)(b).
[79] Ten aansien van vonnis ten opsigte van hierdie oortreding het
die appellant se advokaat aangevoer dat `n opgeskorte vonnis van
gevangenisstraf
aangewese is alternatiewelik dat die appellant tot korrektiewe toesig gevonnis
behoort te word. Die staat het nie
gevra vir `n vonnis van direkte
gevangenisstraf ten opsigte van die statutêre oortreding nie maar het
betoog dat `n vonnis
van korrektiewe toesig `n gepaste straf sal wees.
[80] In die lig van die feit dat die klaagster ten tyde van die misdaad
bykans 16 jaar oud was op welke stadium die appellant se dade
nie meer die
statutêre misdryf daar sou stel nie, meen ek dat korrektiewe toesig
moontlik wel `n gepaste straf sal wees. Aangesien
korrektiewe toesig egter nie
`n opsie was nadat die appellant skuldig bevind is aan die gemeneregtelike
oortredings van verkragting
en onsedelike aanranding nie is geen getuienis voor
die hof geplaas ten aansien van die toepaslikheid van so’n vonnis in die
geval van die appellant nie. Artikel 276A van die Strafproseswet 51 van 1977
vereis `n verslag van `n proefbeampte of `n korrektiewe
beampte alvorens`n
veroordeelde persoon tot korrektiewe toesig ingevolge art 275(h) van daardie wet
gevonnis word. Onder die omstandighede
meen ek dat die saak terugverwys moet
word na die verhoorhof vir die oplegging van vonnis na die aanhoor van verdere
getuienis en
betoog ten opsigte daarvan.
[81] Die volgende bevel word
gevolglik gemaak:
1 Die appèl word gehandhaaf en die bevel van die hof a quo word tersyde gestel. 2 Die skuldigbevindings deur die verhoorhof word tersyde gestel en vervang met die volgende:
‘Die beskuldigde word skuldig bevind aan `n oortreding van art 14(1)(b) van die Wet op Seksuele Misdrywe 23 van 1957.’
3 Die vonnisse deur die verhoorhof opgelê word tersyde gestel en die
saak word na die verhoorhof terugverwys vir die oplegging
van
vonnis.
___________________
STREICHER AR
CAMERON JA
[82] I have had the benefit of reading the judgment
of my colleague Streicher JA but regret that I cannot agree with his approach
to
the evidence or with his conclusions. This judgment was prepared initially in
response to his. I have since then had the benefit
of reading the judgment also
of my colleague Nugent JA, who agrees with the conclusions regarding the appeal,
though not all the
reasoning, of Streicher JA.
[83] This case is about an
adult’s sexual predation on his children’s teenage babysitter who
became an intimate of the
family. On that we appear to agree. We differ on
whether the state proved that the predatory acts constituted the crimes of
indecent
assault and rape. They started when the complainant was fifteen and led
to intercourse when she was sixteen. The question on appeal
is whether the
evidence left a reasonable possibility that she consented to the first genital
groping and to the first intercourse.
[84] The complainant testified that she
refused consent to these first acts. The complexity in the case arises from the
fact that
despite this, she remained deeply enmeshed with the appellant and his
family for two years, during which she testified that she later
did consent to
sex. The regional magistrate accepted her evidence, and convicted the appellant
of indecent assault and rape. The
Cape High Court (Thring J, Whitehead AJ
concurring) dismissed his appeal, but granted leave for this further
appeal.
[85] My colleagues and I differ in our approach to the details of the
complainant’s evidence, and to the evidence the state
called to
corroborate it. But the difference between us is more fundamental. It lies in
our approach to the essentials of the situation
the complainant’s evidence
in my view depicted: that of a young girl in a family-like relation to a man who
subjects her to
sexual conduct which, despite its non-consensual beginnings,
thereafter became at least partly consensual. Although they discard
the
appellant’s version as unworthy of credence, my colleagues consider that
the state’s attempt to prove the complainant’s
depiction of this
situation founders on improbabilities in her evidence.
[86] Many of the
differences in approach to the details in my view stem from the measure of
inherent plausibility one attributes to
the fundamentals of the account itself.
My colleagues both consider it improbable that the complainant, a young girl who
claimed
to have been subjected to sex against her will, would have continued to
associate with a man who continued to foist himself on her.
I differ. I do not
consider it improbable at all. On the contrary, in my view, despite flaws, the
complainant’s account was
compellingly convincing, and the trial court
magistrate and the High Court were correct to believe her, to accept the
corroboration
offered by the state, and to convict the appellant of rape and
indecent assault.
Background to the charges
[87] In the winter of 1997, Marlese Douglas, the complainant, was fifteen. She was a schoolgirl in standard eight at Durbanville High School. She met the appellant one Saturday afternoon while he was watching rugby with her father at her parents’ home. He said that he was looking for a young girl (meisie) who could help mind his children, Lise-Ann and Herman, then respectively in grade 4 and grade 2. He suggested she baby-sit for him and his wife that evening. The complainant needed the pocket money and readily agreed.
[88] The arrangement was a success, for the next weekend she baby-sat again. Thereafter she went to baby-sit almost every weekend. The Marx residence was until February 1998 very close to her own home. She started sleeping over. On these occasions she slept in the children’s bedroom. She became closely involved with the family, and formed deep attachments to the appellant, his wife and their two children.
[89] She called the appellant ‘oom Johan’ and his wife ‘tannie Lettie’ – appellations that signify not merely a generational gap (for the appellant, at nearly 40, was the same age as her father), but respect and deference to the authority of elders. Even though the appellant later invited her to call him ‘Johan’ when they were alone, she continued to call him ‘oom’ at all times.
[90] Soon after their first meeting, ‘tannie Lettie’ came to seek her out. She asked her help in doing ‘listings’ for her estate agency business. So the two of them drove around together, the complainant helping Mrs Marx with her work and getting involved in the business. Even when the complainant was not baby-sitting on Saturday evenings, she would pay the ‘tannie’ a visit on a Friday evening. She found that her girlfriends were ‘doing their own thing’ over weekends, and didn’t want to be alone at home. Often Mrs Marx would invite her to her bedroom to watch videos, or to pluck her eyebrows, or even just to sit with her.
[91] They got on extremely well, and became close: and Mrs Marx would phone her and ask her to do this or that favour for her. The complainant was ‘mad about’ this sort of thing, because she felt she was helping Mrs Marx. She enjoyed doing tasks for Mrs Marx and liked spending time with her and the children. So they did many things together, working in the garden, answering the business’s telephones and doing its books.
[92] For her part Mrs Marx also confided in the complainant. She told her often that there were problems in her marriage, but that she had to think of her children. And she gave the complainant friendship, asked her about her woes and worries, and – what signified ‘the world’ to the complainant – she had an affectionate nickname for her, saying to her, ‘Marrie, I love you very much and I want to be as a friend to you’. ‘To me she was like a second mother’, the complainant testified, ‘like a friend.’ Later Mrs Marx lent her jewellery for her school-leaving dance. The complainant derived so much friendship and support from Mrs Marx that at one stage she wished to leave home to reside with her.
[93] At this time in her own household there was a lack of love and support. During 1997 and 1998 her parents were experiencing a severe financial crisis. Her father had previously lost everything – house, car, vehicles – and she feared further financial disaster. Home did not at that stage offer much love or attention. There was ‘a constant quarrelling’. And the complainant was seeking attention, searching for people who cared, persons who would notice her, ‘who see that I am there, who care for me and can do things with me or to whom I can talk if I have a problem or with whom I can feel at ease’.
[94] Apart from financial difficulties at home, the complainant had experienced ‘very difficult’ childhood years, which led to her receiving treatment from a number of psychologists: she could not in evidence recall all their names. Her biological parents had never married. Her mother and her step-father (whom she regarded as her father) had twice divorced. She was eight when the second divorce occurred, and proved unable to deal with it. This was the first occasion on which she received psychological treatment. During 1998 and 1999 her parents again considered divorce.
[95] Her father’s financial woes in 1997 and 1998 caused the complainant great emotional difficulties. She experienced her parents’ problems intensely – ‘from early childhood I went through everything with them’. She was away from school for a period during this time and became ‘very depressive’.
[96] The Marxes treated her as though they cared for her, giving her a great deal of advice: and when she was unhappy or heart-sore, they would say to her: ‘Come over to us. Come and visit us. Come and stay with us.’ She described her bond with the couple as ‘a relationship of trust, as though they were a mother and a father to me’.
[97] The appellant himself assured the complainant that she could trust him.
He told her that if there was anything troubling her
that she wished to talk
about, she could feel entirely free to come and talk to him in confidence.
Toward the end of her testimony
she told the court:
‘Johan Marx came
and he made as though ... I don’t know if it was genuine or not, but
interested in my schoolwork and
what I was doing, in my friends. How I feel
about certain things. And that I felt about him for his companionship, this is a
person
who is able to give love and attention to me, love in the sense of I care
for you. And since I was repeatedly told, “I do care
for you”, and
that is why I felt, not just for him, but for his wife, because my parents were
quite self-engrossed (heel op hulle eie) and I yearned for a father
figure I can almost say and I found this in Johan Marx in a certain
way.’
Power relations and the quasi-family situation
[98] These elements of the complainant’s account may be regarded as
uncontested. They provide the setting in which the rest
of her evidence, much of
which was disputed, must be evaluated. For they necessitate two factual
conclusions with their corollary:
a. First, when she met the Marxes in the winter of 1997 the complainant was a troubled, needful and unsettled teenager, searching for and in need of affection and attention. This made her susceptible to influence, pressure and the exercise of power from those in a position of adult authority over her, and vulnerable to exploitation at the hands of an unscrupulous or predatory adult. b. Second, although not bonded by blood or upbringing to the appellant and his wife, she became involved in a close association with them that was akin to a family relationship, in which they were the elders and she was the child. The High Court’s finding that this ‘was not far removed from a family situation’, seems to me not only correct, but critical to a proper assessment of the evidentiary issues. c. Because of the great discrepancy in their ages and her intrinsically subordinate position in this relationship, the complainant was particularly susceptible to the influence and authority and power of the elders in the relationship.
[99] These
factors – the complainant’s youth, needfulness and vulnerability, on
the one hand; and the situation of quasi-familial
trust, authority and
subordination in which she found herself, on the other – cast light on the
rest of her evidence. In particular,
they illuminate the central issue on
appeal, namely whether it was proved beyond reasonable doubt that the appellant
sexually assaulted
and raped the complainant in the home environment, even
though thereafter she continued to pursue familial relations with the Marxes
as
a family, and a quasi-consensual sexual relationship with the appellant
himself.
[100] Streicher JA is sceptical about the rapidity and intensity of
the complainant’s affection for and dependence on Mrs Marx
(by which she
explained her reluctance to denounce the appellant at or immediately after the
first sexual intrusion, three months
after she met the Marxes, as well her
persisting presence in the household). Nugent JA regards this bond as a tenuous
explanation
for the complainant’s subsequent conduct. With respect, this
does not seem to me to show sufficient understanding of the bond-formation
patterns of troubled, needful, distressed and lonely teenagers (not to speak of
adults). It seems to me entirely credible that a
young girl, in need of
attention, could form such an intense relationship in such a short time, and
persist in finding it valuable
despite the imposition on it of an initially
non-consensual sexual relationship. Indeed, it was the complainant’s very
susceptibility
that explains the appellant’s later ability to manipulate
and abuse her for his ends.
The indecent assault and the rape
[101] According to the complainant’s evidence, some months after she became involved with the family, in the September school holiday of 1997, it became plain that the appellant’s intentions were by no means purely parental or altruistic. It started with inappropriate touching and with conversations that left her feeling uncomfortable. He would for instance say, ‘Yes, my wife will be going to the shop shortly, then you and I will be alone.’ To the adult eye and in retrospect (the complainant testified shortly after she turned 21), the insalubrious insinuation is plain: to the vulnerable teenager of half a decade earlier it must have been confusing and unsettling, if not bewildering.
[102] She accompanied him on a shopping trip during which he inquired extensively about her personal relationships. She was not interested in sexual relations with men, and maintained her limits. She felt interest in certain boys, but would not allow herself to be pressured into doing things she didn’t want. The appellant remarked on this, but then added: ‘A man is going to come who will be able to soften you up.’ She testified that she did not quite know what he meant, but felt uncomfortable, because of the very personal nature of his questions.
[103] He became ‘vatterig’, inclined to inappropriate physical
touching. He would put his hand around her body to touch
her stomach. She
resisted such intrusions by swatting his hand away and saying ‘No’.
If she was sitting at a table he
would come and put his hand over her shoulder
to try to touch her breasts. She resisted by protesting or by getting up and
leaving
the room. Initially he accepted her refusal and would leave
her.
‘He would for instance do it in passing, walking past in a passage
or where he knows I'm standing alone in a room. And if I
said to him, No,
don’t, then he turned around and walked away.’
[104] But he continued trying. And grew more persistent – always when
his wife was not in the vicinity. This in the midst of
a situation whose
atmosphere of predatory ambiguity the complainant described thus: ‘After
all it isn’t always that he
definitely did it’ (dit is mos nie
altyd dat hy dit definitief doen nie). He would want to kiss her the neck.
Later he started touching her breasts. She showed her dislike. How, she was
asked in cross-examination?
She replied, By slapping his hand away and saying
‘No, don’t, I don’t like it.’
‘And then did he
take his hand away? – Yes. But then he comes back and tries it
again.’
[105] When she told him not to touch her, he would react by ignoring her, by
not speaking to her, by treating her as though she was
not there. But, she was
challenged, was this not what you wanted? Her reply depicted the conflict the
situation created (and was
undoubtedly designed to create) for
her:
‘Yes, it [was]. But it felt to me he also said he is for me ... he
wants to be there for my problems, for friendship. I must
be able to trust him.
Now, why, I care for them, I became fond of them all, why does he do it? Why
does he want it from me, if he
says that I can trust him as a friend.’
[106] When pressed as to whether it troubled her when the appellant ignored
her, she depicted the distress that his profession of
disinterested commitment,
in contradistinction to his intrusive touching and emotional blackmail, caused
her:
‘It wasn’t nice, yes, because in the first place, they are
my friends. Now just because I say to him, “Don’t
touch me”,
why does he ignore me? Why does he seek such things from me and then ignore me?
Then he isn’t honest when
he says that they want to be my friends and be
there for me. That is what troubled me, not the fact that he ignored me, but
because
of the intentions that he had.’
[107] No doubt it would have been judicious for the complainant at this early
stage already to have taken recourse, as her cross-examiner
suggested in the
context of the later grosser violations, to Child Line or Rape Crisis. But this
is to view the situation with adult
dispassion, when the victim was still a
child: a needful and vulnerable child, who was being manipulated by an adult
perpetrator
whom she described as deliberately withholding attention when she
resisted his intrusions.
[108] And it is to miss the very point the
complainant’s evidence vividly evoked – that she was entangled in a
web of
rewards and punishments at the hands of an elder whose intrusive conduct
became increasingly difficult to resist. The very complexity
of the situation
lay in the fact that the comforts and rewards it offered – the attention
and love she craved – were
given subject to a sinister overlay of mounting
sexual intrusion. For later, as she testified, ‘it came to the point that
he
touched and did not really bother himself with what I said’ (maar
later het dit gegaan dat hy vat en hom nie juis steur aan wat ek sê
nie).
[109] It is in this context that the complainant’s evidence
regarding the charge of indecent assault should be assessed. She
testified that
the first occasion of unwanted genital touching occurred in the marital bed. The
complainant explained that at the
instance of both spouses she would often join
them there to watch videos. One Saturday night in the school vacation of
September
1997, after the couple returned from their outing, his wife invited
her to watch the movie. She was already in her pyjamas. The two,
woman and girl,
were sitting on the bed when the appellant entered. He insisted the complainant
shift over to secure for himself
a place in the middle under the bedcovers. He
was inebriated. After a while he suggested that his wife go and shower in the
bathroom,
which adjoined beyond a walk-through dressing-room. He then used the
opportunity of her absence to place his hand in the complainant’s
pyjama
pants.
[110] She said, No, and tried tugging at his hand; but he replied,
‘Man, just wait’ (man, wag nou). The more she asked him to
stop he said, ‘Just wait a bit’ (wag net gou). He then came
closer and inserted his finger into her vagina. She tried to stop him but
couldn't, and tried to get up but likewise
couldn't. When she told him to stop,
he just told her to shush, be quieter, because his wife was nearby. When he
heard his wife returning
from the bathroom he removed his finger and made as
though nothing had happened.
[111] She was asked in cross-examination why she
did not leave the room when his wife went to the bathroom – since she
ought
to have anticipated that he would try to meddle with her. She replied that
the nature and extent of his invasive conduct was unexpected:
‘The
bathroom door was ajar. I did not think that he would stoop so low as to do that
to me while his wife was in the next room.’
[112] When asked during
evidence in chief why she did not immediately report what had happened to his
wife when she returned, the
complainant explained that she felt constrained by
attachment to his wife, and by fear for the consequences for her and the
children:
‘I was very fond of his wife and didn’t want to lose
her as a friend or as a person to whom I could go. Also not lose
her trust and
confidence (vertroue). I did not want to lose her as a person. And I was
scared that if I said something, she would not believe me and choose her
husband’s
part and then what becomes of me. Then ... I don’t have
tannie Lettie any more.’
[113] Later she explained, I didn’t
want her to know, because if I lose her, then what do I have? (omdat ek ...en
ek wou nie hê sy moet weet nie, want as ek haar gaan verloor, wat het ek
dan).
[114] She added that she also thought of the children –
‘because I love Lise-Ann and Herman very much. And I did not want to
hurt them by also putting their parents through the process
of there being
problems that perhaps might cause them to separate. I wanted to avoid everyone
getting hurt, so that I rather carry
the hurt on myself’.
[115] In
cross-examination she confirmed her worry that his wife might over-hear any
protest on her part:
‘I tried to make him stop, but he wouldn't. And if
I jump up at that point and scream, then his wife would ask, what’s
going
on. What's the problem. I didn’t want his wife to think badly or poorly of
me in any way or know what her husband is
doing, because then, I also thought of
the children and of her. I would do anything to protect
them.’
[116] Some of this no doubt occurred to the complainant in
articulated form only afterwards, as her cross-examiner suggested, and
some of
it was surely also clarified for her in the psychotherapeutic and psychiatric
processes she later underwent. But what her
evidence depicted with
incontrovertible clarity is that the appellant’s hand in her pyjama pants
placed her in a compromising
situation, since it relied on the very proximity of
his wife to ensure her compliance.
[117] The view that non-consensual
fondling while Mrs Marx was near is improbable in my view overlooks that this
was an integral part
of the appellant’s method: it was his wife’s
very proximity that assisted him in imposing on the complainant the situation
of
compromise, embarrassment, shame and resultant complicity that ensured her
silence. It is of course paradoxical that he ensured
at other times that his
wife was not in the vicinity: the point is that by both means he succeeded in
contriving concealment from
her.
[118] More importantly, like the intrusive
talk and touching that preceded it, his conduct placed the complainant in a
position of
semi-complicity. It is evident that he relied precisely on her
awareness that what was happening was inappropriate, and drew her
into an
increasing sense of guilt and mutual responsibility for it. This sense of shared
responsibility – however unjust and
illusory – was what enabled the
appellant to exact compliance with the deed while ensuring the
complainant’s subsequent
silence.
[119] Later she explained in relation
to a similar incident that ‘He always put me in a position [or] situation
where I couldn't
really get away.’ It was the proximity of his wife in the
adjoining room that placed the complainant in a position where she
‘couldn't really get away’. Far from impeaching her insistence that
the intrusion was not consensual, it formed an indispensable
part of the
circumstances that made it possible.
[120] To expect of her, in this setting,
to denounce him to his wife by immediate outburst or subsequent confession
expects of the
complainant a level of maturity and self-possession that she
lacked. It shows insufficient appreciation of her youth, of her vulnerability,
and of the impact of the quasi-parental power the appellant as a much older
adult male exercised over her. Most importantly, it ignores
the guilty
complicity in which his violative conduct was designed to entrap her (wag
net; sjuut; wees sagter).
[121] This was the pattern of the
later similar unwanted genital touching the complainant described. On these
subsequent occasions
Mrs Marx was not in the bathroom, but in the bed itself,
snuggled in (ingekruip) on the other side of her husband. He would, the
complainant said, contrive the situation by encouraging her to get onto the bed,
or by getting his wife to invite her if she declined. Then he would ‘worm
himself’ in under the bedclothes (inwurm) while he fondled her
under the covers.
[122] The intrusions increased in their range. From
touching her genitals, he moved to touching her breasts and then to placing her
hand on his penis (from which she said she always withdrew). The complainant
testified that he would position himself with his back
to his wife so that she
would be unaware of what was happening.
‘So, one night it was this,
another night just that. Later he eventually behaved in such a way that
everything then happened.’
[123] Shortly after the first incident, on 9
October 1997, the complainant turned sixteen. The day was coincidentally also
the appellant’s
birthday. She arrived at the house on her bicycle. He
later touched her and kissed her to ‘congratulate’ her ‘for
her birthday’. But it was more than just a kiss, a normal kiss for
one’s birthday. In giving her a ‘birthday hug’,
he managed to
touch her breasts as well.
[124] In December 1997, as the Marxes were
departing on holiday, the complainant brought gifts for the appellant’s
wife and
the children. Thinking him out because the car he normally used was not
outside, she entered. Hearing water from the shower, she
announced herself. He
called to assure her that his wife would shortly return. She waited in the
study. He entered in a pair of short
pants and wanted her to touch his genitals.
He pressed her against the wall and rubbed himself against her. He asked her
whether
he couldn't ‘just moisten the little tip’ (kan hy nie net
puntjie natmaak nie). She said, No, what are you talking about? He replied,
‘Oh, man, just moistening the little tip, just quickly moistening the
tip’. She said, No. He then kissed her on the neck, and rubbed his penis
against her. When his wife arrived he hastened to
the bedroom, returning later
as if nothing had happened.
[125] On 1 January 1998, when the Marxes returned
from vacation, he insisted that the complainant had not yet greeted him, and
wanted
to kiss him. She said, No. When he tried to persuade her, she repeated
her refusal. That month she assisted the family with its move
from
O’Kennedyville, where they were living, to their new home in Pioneer St,
Durbanville. On 31 January, the day of their
move, her uncle and aunt and cousin
were killed in a motor accident.
[126] The complainant had turned sixteen and
was now in standard nine (grade 11). It was during this time that the appellant
began
what from her evidence can best be described as a quasi-seduction. In the
period January to March 1998, she said, he began more or
less coaxing or
cajoling her, fawning over her (pamperlang), about having sexual
relations with men. And the more she said, No, she didn’t believe in it,
the more he tried to soften
her up and convince her that it was not a big issue
or a problem, that it happened quite generally.
[127] The complainant
testified later that at that stage she was not knowledgeable about relationships
or sexual relations and about
what happened when you had sex and how it worked.
He told her that he wanted to teach her all those things about life, because she
didn’t know them and he wanted to raise her for himself (hy wil vir my
al daai dinge in die lewe leer, want ek weet dit nie en hy wil my leer van al
die tipe dinge en hy wil my grootmaak
vir hom).
[128] She testified that
the appellant made increasingly explicit and suggestive remarks to her. Often if
she was standing against
a cupboard or in a corner, he would come from behind
and make movements against her. He whispered in her ear, ‘I’m
feeling
like a nice poke now’ (ek is nou lus vir ‘n lekker
steek). He said, ‘You know, if I weren’t your father’s
friend, I would have poked you long ago’ (weet jy, as ek nie jou pa se
vriend was nie, het ek jou al lankal gesteek). Other times he would say,
‘I want to poke you so that you scream from pleasure and that you just
want more and more’
(ek is lus om jou te steek dat jy skreeu van die
lekkerkry en dat jy net meer en meer wil hê).
[129] The
complainant’s evidence established that the appellant entrapped her in a
quasi-seduction in the domestic environment:
the compromise, complicity and
conflicting obligation the situation created impeded extrication or
denunciation. The critical elements
as revealed in her testimony are that the
appellant mounted a seductive campaign that –
a. exploited her subordinate and dependent position in his household;
b. capitalised on her need for attention, affection and solace; and, most importantly,
c. drew her into a complicit and guilty silence that his first suggestive comments and ambiguous touching had begun to create months before.
[130] The quasi-seduction had a culmination of sorts on 31 March
1998 when the first intercourse took place. Mrs Marx was out. According
to the
complainant, she was in the office (which was in the garage adjoining the house)
doing tasks Mrs Marx had assigned to her.
These included attending to the
telephones, which, she explained, was why she felt unable to leave after what
then ensued. The appellant
entered the room and rubbed himself against her,
telling her that he wanted to ‘poke’ her. She said, No. He
persisted.
She again said, ‘No, I don’t want to. I've never done it.
I'm scared.’ He always told her that she wasn’t
a virgin, that
she’d slept with her ‘mates’ (hy het altyd vir my
gesê, nee, ek is nie ‘n maagd nie, ek het al met my pêlle
geslaap). (He also claimed, she testified, that her own father was having
intercourse with her (ja maar jou pa doen dit ook aan jou.)
[131] He
left the office and went to the bedroom. She continued with her work. She then
heard him calling her from the passage, as
he often did. She told him she was
busy, but he called again. Assuming that he was summoning her to help him or to
do something for
him, she proceeded to the room. As she came down the passage,
she saw him turning around the corner into the dressing room.
[132] My
colleague Streicher JA concludes that it is ‘highly improbable’ that
the complainant did not know when she proceeded
to the room that the appellant
planned to put into effect his wish to have intercourse with her, a view my
colleague Nugent JA appears
to share. This seems to me unfairly to impose on the
complainant the wisdom of knowing what subsequently transpired. The
appellant’s
suggestive conduct – wide, invasive and lewd – had
been occurring over months. Only in retrospect can its continuation
on that day
signify any particular menace. In December already there had been ‘puntjie
natmaak’, with much ‘steek’
talk thereafter. Why, on 31 March,
should the complainant divine that this time his suggestive behaviour would have
a more grossly
invasive physical product? The extent of the preceding conduct
made it no more likely that on this occasion he would foist himself
on her
coitally.
[133] The complainant explained repeatedly in her testimony that
the appellant often summonsed her to do things for him, to run and
fetch and
bring. There can be no doubt that she was by this stage deeply enmeshed as a
subordinate familiar in the domesticities
of the Marx household. She explained,
for instance, that she helped with the ironing and with storing it, and that the
appellant
often asked her, for instance, to fetch sweatpants for him, or to find
where she had put it; and that on this occasion she had no
reason to be
especially suspicious of his summons.
[134] The regional magistrate rightly
believed her, as did the High Court. It is in my view not appropriate to invoke
the benefit
of retrospection and to demand of her a standard of adult wisdom and
foresight that the situation did not demand and which she in
any event plainly
lacked.
[135] When, following him, she opened the dressing room doors, she
saw him with his trousers down and his penis erect. He appeared
to be putting on
what she assumed was a condom. He said that he wanted to ‘poke’ her.
She said, No, I'm not going to.
She wanted to turn and leave but he took her by
the arm and started kissing her. He loosened her pants. She said, No,
don’t,
please, I don’t want it (nee, moenie, asseblief, ek wil
dit nie hê nie). He said, Man, it will be quick. She said, No, I
don’t want to! He said to her, ‘But you do want to’. She
replied,
‘No, I don’t and I'm scared.’
[136] He took her
and laid her down on the floor: he did so gently so that she didn’t fall
(hy het sag gewerk dat ek nie hard val nie). His body was over hers. He
pulled down her pants and began to move against her. He thrust into her. She
said, It’s sore.
Please, stop! He carried on making up and down movements.
She said to him, Please, stop, it’s sore, I don’t want it.
He said
to her, Wait, it’s nearly over, it’ll only hurt for a little while
still. He made sounds and said, Wait, I'm
nearly coming, just wait. He then told
her that he had come. He withdrew. She got up and went to sit on the bed.
Sitting down next
to her, he showed her what the condom looked like, and tied a
knot in it.
[137] The complainant testified that she got up and went to the
other bathroom, where she realised that she was bleeding. She did
not know that
there was bleeding on losing virginity, and didn’t know what was
happening, or whether there was a problem. The
appellant, who had departed, now
returned. She told him she was scared: she feared that something had gone wrong:
she was bleeding.
Leaning against the doorframe, he told her, Man, you must grow
up for a change. He kissed her on the forehead and told her that nothing
was
wrong. He then left.
[138] She testified that she did not really know what
had happened with her on that first occasion, and tried to read up about the
process in a medical book her mother had at home. She avoided the Marxes for a
while, and neglected to phone ‘die tannie’
as she usually did every
week. Instead, Mrs Marx then called her, and asked her to come
over:
‘Because often she is alone during the day, then she just says,
“Come and visit me”, and then I went, because as
I've said, I love
her and the children very, very much. And I wanted to be with them, though not
with Johan Marx. And even though
I was scared of him, I always went back,
because I had guilty feelings toward her, after what happened, but also because
it was nice
for me to be with her and because she was as a friend to
me.’
[139] She testified that the appellant had intercourse with her
over a dozen times more. On the first half-dozen or so occasions she
told him
that she didn’t want to, but he took what he wanted nevertheless. When
asked in evidence in chief whether she ever
consented, she stated that after a
year and a half ‘there was no more chance for me to say no or yes. It just
happened’
(dit het net gebeur):
‘He just accepted that it
was happening and as he let me understand, this was a relationship that was
between him and me. And
that it was right to do this.’
[140] She stated
that she controverted his explanation, but that it didn’t help for her to
argue with him. The first few times
she said no, but later she couldn't any
more. She explained that she couldn't resist him anymore. He took the
opportunity to have
intercourse with her whenever he could, always when his wife
was away. She explained that she threw [resistance and refusal] overboard:
he
had injured her and taken from her what he wanted. So it no longer mattered to
her, she just let it ride (ek het oorboord gegooi, dit het nie meer vir my
saak gemaak nie. Hy het my al klaar te ver seergemaak en klaar gevat wat hy wou
hê
... so, ek het dit maar net laat gaan). The last half-dozen
occasions of intercourse she acknowledged occurred with her consent as
described. On these occasions she did
not say No. She no longer cared what
happened to her.
[141] The last occasion on which they had intercourse was
eighteen months after the first. It was on her 18th birthday in
October 1999, shortly before the matriculation examination and after the
farewell function. During this time, she testified,
she was in a state of severe
mental distress as a result of the interaction with the appellant. She went to
the Marxes to return
the jewellery Mrs Marx had lent her for the dance, and to
show her the photographs. Her mother dropped her off. Before her mother
was to
fetch her again, Mrs Marx had to depart quite suddenly for Paarl, leaving her
alone with the appellant. On this occasion,
they had intercourse without a
condom. On previous occasions when he had not used a condom, he had withdrawn
before ejaculating.
Now he did not. He told her it was his birthday gift to
her.
[142] Even though she had been taking contraceptive medication for a
skin condition (which the appellant knew), she was overcome with
anxiety that
she would fall pregnant. On a school-end visit to her aunt, Mrs Henrietta van
Rooyen (‘tannie Thia’), in
Plettenberg Bay, after two weeks and
after some circumlocution she eventually confided in her that she had been
having what she described
as a ‘relationship’ with an older man, and
that she feared she was pregnant.
[143] To her relief they ascertained that
she was not: but she told her aunt of ‘the whole situation’:
‘I told her
it was a relationship. Then she asked me everything that
happened’ (ek het vir haar gesê dit is ‘n verhouding. Toe
vra sy vir my alles wat gebeur het). She told her aunt that the first time
she had said No, but that later she did not resist. Her aunt thereupon told her
that what
had happened was not a relationship, but in fact sexual molestation
and rape. Her aunt told her that in her own best interests she
would have to
take it up with someone at some time. But fearing the appellant’s power,
and threats he had made against her
and her parents, she felt that she could
not.
[144] She begged her aunt not to her tell her parents – she
wanted, eventually, to tell them herself: if it had to emerge, she
wished to
tell them herself (as dit moet uitkom, sal ek dit doen). In the meantime,
although she saw them briefly in Knysna during this period, she decided to sever
her bonds with the Marxes, initially
by remaining in Plettenberg Bay, thus
avoiding hurt to Mrs Marx and the children. (Her plans in fact changed and she
returned in
January to study.)
[145] Fairly early in the new year she met
Morné Stander, to whom she became engaged in July 2000, and whom she
married fourteen
months later. A few months after she met him, she gained the
confidence to confide in him. They decided to pay a visit to the appellant.
When
Morné went to the bathroom, the complainant told the appellant that he,
Morné, would ensure that she brought the
truth to light (Morné
weet en Morné gaan sorg dat ek die waarheid uitbring). The
appellant’s response was that it was her word against his: he would say
nothing had happened.
[146] Morné also encouraged her to tell her
parents, which after considerable agonising she managed to do. She stated that
this occurred in May 2000, though other passages in her evidence suggest that it
occurred later.
[147] In the meanwhile, the complainant testified, she had
been suffering severe symptoms of psychological distress because of the
situation with the appellant. In the course of the ‘relationship’
with him, she tried to commit suicide and was twice
admitted to hospital. A
psychologist, Bennie Marais, treated her for a ‘major depressive
episode’ and panic attacks shortly
before her school-leaving examination
in November 1999. She did not tell him about the ‘relationship’. In
February 2000
she saw Marais again, without mentioning the matter.
[148] Between 20 March and 20 May 2000, she saw a psychiatrist, Dr Sandra
Swart, who admitted her to the Libertas hospital for panic
attacks. In
cross-examination the complainant was taxed with a letter from Dr Swart, which
records that she did not respond adequately
to appropriate medication, but that
Dr Swart had not been aware of the rapes. In September 2000, after her
engagement to Mornè,
having been hospitalised again, the complainant
started seeing a psychiatrist, Dr Willem Johannes van Rooy. To him she told the
full
story.
[149] On 23 October 2000, after being sent from Bellville police
station to Parow and thence to Durbanville, she eventually managed
to lay a
complaint with Inspector le Roux of the Durbanville South African Police
Services. She gave him a full statement. The appellant
was arrested in May 2001.
His trial commenced in October 2002. In the meantime the complainant’s
[step-] father had on 31 May
2002 committed suicide.
[150] The complainant
explained that she eventually confronted the appellant because despite her
efforts she was not able to deal
with what had happened on her own and within
herself: ‘I was too weak, my body gave in, I couldn't last any
more’. Her
panic attacks and nightmares became so severe that she realised
that, despite the appellant’s warning that she would be disbelieved,
and
his threats to involve her parents, confrontation was the only way forward
(die enigste uitweg):
‘I started getting more and more sick. My
panic attacks increased. My nightmares would not stop. And the doctors gave me
advice
and I spoke to my husband and the best advice that was given to me was,
to report the case, so that it can finally be dealt with
and so that, whatever
should happen, that I can live with it and go forward with my life.’
The evidence of the three further state witnesses
[151] In
addition to the complainant, the state called three witnesses: her aunt, Mrs van
Rooyen, her mother, Mrs Brenda Catherine
Douglas, and the psychiatrist who
treated her in September 2000, Dr van Rooy. Streicher JA finds that Mrs van
Rooyen and Dr van Rooy
did not corroborate the complainant’s account of
what she told them, and holds this against the complainant in his assessment
of
her evidence. Nugent JA endorses this approach, which in my view does not have
regard to the way in which the issues emerged in
the course of the
trial.
[152] To appreciate the issues canvassed in the evidence of the
further state witnesses, it must be borne in mind what was in dispute
at the
close of the state’s case. The appellant faced two charges – one of
indecent assault, and one of rape. But each
charge spanned a considerable
period: the first from August 1997 to October 1999; the second, from March 1998
to October 1999.
[153] The appellant, who was defended by senior counsel,
lodged an explanation of his plea of not guilty in terms of s 115 of
the
Criminal Procedure Act 51 of 1977 (the Act). In this he admitted regarding the
first charge that the complainant visited him
and his family regularly
‘during 1998 and 1999’ and that ‘during about July/August 1999
in the bedroom of my home
in Pioneer St, Durbanville, I touched the
complainant’s upper thigh and private part and pushed my finger into her
vagina’.
This, he stated, occurred with the complainant’s consent
and was therefore not unlawful. It became clear during cross-examination
that
this admission referred to a single incident.
[154] On the rape charge he
stated that he had sexual intercourse with the complainant on 9 October 1999
‘with her consent and
cooperation’. He agreed that the admissions
contained in the s 115 statement be formally recorded against him in terms of s
220 of the Act.
[155] The complainant’s evidence thereupon recounted
repeated unwanted gropings as well as a number of occasions of non-consensual
intercourse during the periods referred to in the charges, though it also
reflected that later the sexual engagements occurred with
her consent in the
sense described.
[156] Cross-examined about the appellant’s version of
the occasion on which he admitted inserting his finger in her vagina,
the
complainant conceded an incident in the marital bed, with his wife apparently
sleeping, where she placed her hand over his and
pressed it, admitting that
thereby she assisted him and invited him to go further. She acknowledged that on
this occasion she experienced
a form of sexual awakening: she ‘got a
feeling and it was the first time I felt it’. She was scared and
uncertain, because
she didn’t want his wife to hear, ‘but there was
also a feeling’ (maar daar was ook ‘n gevoel gewees).
[157] Later, in answer to questions from the magistrate she underscored
this: ‘It was the first time that something like that
had happened with me
and it was a nice feeling. And I wanted it to stop, because his wife was next to
me, but it was also a nice
feeling. I tried to stop it. I grabbed his hand to
stop him, but it was a nice feeling. ... I cannot deny it, it was a nice feeling
and it was the first time that I experienced it.’
[158] Regarding the
appellant’s version that the sexual intercourse on 9 October 1999 took
place with her ‘consent and
cooperation’, the complainant freely
owned that by that stage there was no question of refusal or resistance on her
part. She
stated that, in contrast to earlier occasions on which she refused,
‘I did have sexual intercourse with him on 9 October with
my ... with my
consent’.
[159] At the end of the state case it was therefore common
cause that on at least one occasion when the appellant touched her genitals
– seemingly that mentioned in the plea explanation – it was with her
consent, and that the intercourse on 9 October 1999
was also with her consent.
[160] What remained in issue was whether the sexual interaction was confined
to these two occasions – as the appellant’s
plea explanation
pre-figured – or whether over a prolonged period a series of sexual
incidents took place, initially notwithstanding
the complainant’s refusal
and against her will, albeit later with her submission and consent.
[161] What seems to have been implicit between state and defence after the
complainant’s evidence was that, if the state established
on the basis of
the complainant’s evidence that a protracted series of sexual interactions
took place, a credibility finding
in her favour on this issue would resolve the
question of her initial consent. This does not of course follow as a matter of
logic,
but it does appear to account for the course the evidence of the
subsequent state witnesses took, and for the form the magistrate’s
judgment took, to which both Streicher JA and Nugent JA allude. The focus on the
sole question of the complainant’s consent
or lack of it on the occasion
of the initial intercourse on 31 March 1998, and her subsequent conduct in
relation to that issue,
emerged only later, when the magistrate convicted the
appellant of a single occasion of indecent assault and a single occasion of
rape.
[162] It therefore seems wrong to read the evidence of the state
witnesses who followed the complainant as though the issues in court
then were
those that crystallised later. This appears to cast light not only on the
evidence that Mrs van Rooyen volunteered, but
the questions that both the state
and defence counsel put to her. In particular it appears to explain the fact
that defending counsel
did not cross-examine Mrs van Rooyen at all as to whether
the complainant reported to her that the first intercourse was without
her
consent.
[163] Mrs van Rooyen testified that the complainant arrived at her
home in November 1999 in a highly emotional state, focused on her
fear that she
might be pregnant. After some encouragement and prodding, the complainant
eventually told her what had happened to
her (en toe het Marlese vir my
vertel wat gebeur het met haar). Mrs van Rooyen explained that because of
the complainant’s enormous distress (Marlese was verskriklik
ontsteld), which included panic attacks during the visit, she did not ask
her in detail what had happened.
[164] The prosecutor asked Mrs van Rooyen,
What did she tell you? To this she responded, ‘She told me that a man who
was a good
friend of her parents indecently groped her’ (sy het vir my
vertel dat ‘n man wat aan haar ouers goed bevriend was, vir haar onsedelik
betas het). The prosecutor invited her to continue. She responded:
‘She told me that he indecently groped her and so on and that she had
been uncomfortable with the situation. And asked him to
stop it. And that this
didn’t really make an impression. Marlese knew it was wrong. The
person’s wife is very well known
to Marlese and she loves the wife and the
children very much. Apparently she minded the children on a regular basis when
the wife
had to go and work.’
[165] The prosecutor then asked: Did she
only say that she had been indecently groped or what did she say to you? Mrs van
Rooyen responded:
‘No, she told me that it was at the beginning that he
only groped her and ... obscenely groped her, but that later apparently
it went
over to the deed (dit het later blykbaar tot die daad oorgegaan). By this
I mean that she said that he had sexual intercourse with her.’
[166] She was not asked to elaborate on this in he
.RTF of original document