|
|
[Home]
[Databases]
[WorldLII]
[Search]
[Feedback]
South Africa: Supreme Court of Appeal |
[Database Search] [Name Search] [Recent Decisions] [Noteup] [Help]
318/85 /mb
IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID-AFRIKA (APPéLAFDELING)
In die saak tussen:
SEPEKE GEORGE MAAKE APPELLANT
en
DIE STAAT
RESPONDENT
CORAM : VILJOEN, BOTHA, ARR et NESTADT, WAR
VERHOORDATUM : 19 MEI 1986 LEWERINGSDATUM: 27 MEI 1986
UITSPRAAK
VILJOEN, AR
Die/
2.
Die appellant het saam met ene Marupine
Samuel Mahlo voor die
Rondgaande Hof van die
Transvaal op Tzaneen tereggestaan op drie
aan-
klagte: een van moord, een van roof met verswarende
omstandighede en
die derde dat hy 'n dooie liggaam
geskend het. Hy het op al drie aanklagte
onskuldig
gepleit. Hy is egter skuldig bevind aan moord,
diefstal en
skending van 'n dooie liggaam. Met
verlof van die Verhoorhof appèlleer
hy teen die
skuldigbevinding aan moord en dat hy 'n dooie
liggaam geskend
het.
Marupine Samuel Mahlo (hierna Samuel genoem) wat aanvanklik saam met die
appellant tereggestaan het en,net soos die appellant, voor
die/
3. die Hof a quo onskuldig gepleit het, het in die loop van
die verhoor skuldig gepleit van begun-stiging tot die pleging van die misdaad
van diefstal
op aanklag 2 (naamlik roof van 'n voer-tuig) terwyl hy sy pleit van
onskuldig op die ander twee aanklagte naamlik moord en die skending
van 'n dooie
liggaam herhaal het. Sy pleite is deur die aanklaer aanvaar en die verhore is
geskei. Op die dag na die aanvaarding
van sy pleit is hy gevonnis tot drie jaar
gevangenisstraf waarvan 18 maande opgeskort is op sekere voorwaardes. Daarna is
hy deur
die Staat gebruik as 'n getuie.
Die beweerde slagoffer in al drie die
aanklagte was 'n Swart vrou, Daisy Ncha. In die
klagstaat/
4.
klagstaat is beweer dat die twee beskuldigdes op 13 Mei 1983 langs die
Gravelotte-pad in die distrik Ritavi vir Daisy Ncha (hierna
die oor-ledene
genoem) vermoor het, dat hulle haar van 'n voertuig beroof het en dat hulle haar
dooie liggaam geskend het deur na
haar dood haar oë en sekere dele van haar
geslagsorgane te verwyder.
Luidens getuienis wat deur die Staat aangevoer is,
en waaroor daar geen of weinig dis-puut is, het Hitler Mahlo, die broer van die
oorledene, met laasgenoemde gereël om sy Toyota bakkie te bestuur vanaf
Lenyeenye, Lebowa,om hom en sy swaer op Vrydag, 13 Mei
1983, op Trichardts-dal
te haal. Sy het nooit met die bakkie daar
opgedaag/
5. opgedaag nie. Op Maandag 23 Mei het speurder-konstabel
Gideon Leonard Mlomdozozi, nadat hy 'n sekere berig ontvang het, na die
Khujwana-dam gegaan waar hy die lyk van die oorledene tussen biesies in die
water gevind het. Daar was 'n lyfband om haar nek en
'n kombers of 'n tjalie
waarin daar twee groot klippe was, was om haar geklede liggaam gewikkel. 'n
Lykskouing is daarna op haar
ultgevoer en volgens die lykskouings-verslag is die
oorsaak van dood aangegee as "waarskynlik verwurging". Die "waarskynlik" is
aangeteken
omdat die liggaam in 'n gevorderde stadium van ontbinding was. Haar
oë en labia majora was afwesig.
Samuel/
6.
Samuel is op 16 Junie 1983 gearresteer en het die volgende dag 'n
verklaring voor 'n magistraat afgelê. Hierdie verklaring is
as bewysstuk F
sonder beswaar aan die Hof besorg toe hy nog beskuldigde 2 was. Ook is die Hof
voorsien van 'n verklaring wat hy op
4 Julie 1983 gemaak het ten tyde van
verrigtinge kragtens a 119 van die Strafproseswet (bewysstuk D).
In bewysstuk
F het hy verklaar dat hy en die appellant op 13 Junie op die
Tzaneen-Lydenburg-pad waar die Trichardtsdal-pad afdraai,
gestaan het toe die
oorledene daar teen ongeveer 17h30 verbykom met 'n bakkie. Die appellant het vir
die oorledene gevra om hulle
na Ritavi-
distrik/
7. distrik te neem waar hulle volgens die appellant 'n siek vrou
wou gaan haal. Die appellant het vir die oorledene R20 aangebied.
Sy het hulle
opge-laai. Die appellant het voor by haar in die kajuit van die bakkie gesit en
hy agter op. Hulle het nle ver gerý
nie toe die bakkie tot stilstand kom.
Hy sien die appellant druk die vrou met een hand asof hy haar uit die voertuig
wou druk. Hulle
het gepraat maar hy kon nie hoor wat hulle sê nie. Die
oo-rledene was, so het dit vir hom voorgekom, onwillig om uit die voertuig
te
klim. Hy sien die appellant gryp die vrou aan haar nek en met die ander hand het
hy die deur aan die vrou se kant oopgemaak. Hulle
het albei by die deur
uitgeval.
Toe/
8. Toe hulle op die grond val het die appellant die vrou gewurg.
Samuel het geskree "wat doen jy?" Hy het egter niks verder gedoen
nie want hy
was bang vir die oorledene. Hy is later deur die appellant gelas om te help om
die liggaam van die vrou op die bakkie
te laai. Die appellant het vandaar
bestuur en gery na 'n sekere stam-
gebied. Naby die Letsitele-plaas het die
appel-
lant stilgehou en vir hom (Samuel) gevra om af te klim. Hy het
gesê hy kom later terug. Die appellant het weggery en later weer
teruggekom sonder die liggaam van die oorledene. Hulle het toe met die voertuig
huis-toe gery. Toe hulle by die huis kom het die
appellant gesê hy
gaan
die/
9. die voertuig by sy (Samuel se) huis bêre. Nadat hulle die
voertuig geparkeer het, het hy (Samuel) die windskerm afgehaal
en dit in sy huis
gaan bêre. Die volgende oggend het die appellant teen ongeveer 8h00 weer
na sy huis gekom. Die appellant
het hom toe gelas om die wiele van die voertuig
af te haal en te gaan bêre. Hierdie opdrag het hy uitgevoer. Die polisie
het
hom by sy huis kom arresteer.
Bewysstuk D bevat meer besonderhede wat
betref die
omstandighede waaronder hy in die
appellant se geselskap gekom het voordat
die oor-ledene hulle langs die pad opgelaai het. Dit wyk ook af van bewysstuk F
ten aansien
van die gebeure
nadat/
10.
nadat hulle die liggaam van die oorledene op die
bakkie gelaai het. Dit is origens ook meer volledig
en bevat sekere grusame besonderhede. Hy verklaar
naamlik dat hy op 13 Mei 1983 op pad was na die
rivier met 'n waslap of 'n handdoek om homself daar
te gaan was toe die appellant,wat heelwat ouer as
hy en 'n buurman van hom is, vir hom versoek om
hom te vergesel na 'n
sekere plek waar die appellant
sy Shangaan-vrou sou ontmoet. Hulle het na die
bushalte geloop en nadat hulle die bus bestyg het,
het die appellant ook
sy reisgeld betaal aangesien
hy self nie relsgeld gehad het nie. Met die
bus
het hulle gery tot by Namakgale. Daarna is hulle
met 'n huurmotor
verder tot hulle 'n kruispad bereik
het/
11.
het wat afdraai na Ofcolaco naby 'n skool waar die vrou sou wees. Die appellant het egter, sonder om veel ondersoek in te stel, te kenne gegee dat 6ie vrou nie daar is nie. By 'n vrugtestalletjie het die appellant 'n avokado gekoop wat hy met 'n mes gesny het en wat hulle toe geëet het. Hulle het daar lank gewag tot ongeveer 18h00. Daar het voertuie verby gekom en uiteindelik het die oor-ledene in 'n Toyota-bakkie daar verby gekom. Die appellant het haar gestop. Hy het haar gevra om hulle op te laai na Pebeng waar hy sy vrou sou kry. Hy het haar R20 aangebied. Samuel het toe agter-dogtig geword aangesien die appellant vir hom gesê het die vrou is by daardie skool naby die plek waar
hulle/
12.
hulle was. Die appellant het voor in die bakkie
geklim en Samuel agter op. Ongeveer 3 km verder
het hy gevoel die bakkie gaan van die pad af en
kom tot stilstand. Hy sien dat die appellant
die oorledene aan haar keel beet het. Hulle
val op die grond buite die
bakkie. Samuel vra
die appellant wat hy besig was om te doen.
Die
appellant sê vir hom as hy aanhou skree sal hy
hom daar in die
bos agterlaat. Hy het toe stil
gebly want hy het nie 'n sent in sy sak gehad
nie.
Hy het daaraan gedink om weg te hardloop maar hy
was bang vir wilde
diere. Die oorledene was later
bewusteloos. Die appellant het hom gevra om
haar
aan die bene te vat en hom te help om haar op die
bakkie/
13. bakkie te laai. Hy het haar eenkeer laat val. Die appellant
klap hom. Met die tweede probeer-slag kry hulle die oorledene se liggaam
op die
bakkie. Die appellant ry in die rigting van die Khujwana-dam. Op pad daarheen
hou hy stil en die appellant gaan na die agterkant
van die bakkie waar hy die
oorledene se oë uithaal met 'n mes en dit agter in die bakkie laat.
Daar-vandaan ry hulle na die
Khujwana-dam waar die appellant die voertuig langs
die water tot stil-
stand bring en 'n kombers of 'n tjalie voor uit die
bakkie haal, met sy (Samuel se) hulp die liggaam
daarop neerplaas, die oorledene se liggaam in die
kombers/
14.
kombers toewikkel en die liggaam na die water dra.
By die water aangekom he t hy (Samuel) geskrik vir
'n beweging in die water. Hy het gedink dit is 'n
krokodil. Die appellant het hom egter gerusgestel
en self eerste in die water ingegaan. Die liggaam
het hulle tussen biesies laat lê. Die appellant
het 'n klip tussen
die kombers en die liggaam ge-
plaas en vir hom (Samuel) gestuur om nog 'n klip
te gaan haal. Toe hy
terugkom met die klip sien
hy dat die appellant die corledene se rok
opgeskuif
het en met sy mes aan die oorledene se geslagsdele
sny. Die
appellant het die rok weer afgetrek en
die klip wat Samuel gebring het ook
tussen die
kombers en die liggaam geplaas. Die liggaamsdele
wat/
15. wat hy verwyder het, het die appellant in 'n dra-sak
("travelling bag") geplaas. Hulle het gery en by appellant se huis stilgehou.
Die appellant het na sy kraal gegaan. Hy (Samuel) het in die voertuig
agtergebly. Die appellant het terugge-kom en die bakkie na
sy (Samuel se) ouers
se stat bestuur. Daar het hy die windskerm afgehaal en die appellant het vir hom
gesê as iemand hom vra
wie se voertuig dit is moet hy sê dit is
syne. Die volgende dag het die appellant daar met 'n domkrag gekom en hulle het
die
wiele afgehaal.
Hulle het ook die bak van die voertuig en sekere ander
dele afgehaal. Die goedere is daar by sy (Samuel se)ouers se stat gelaat. Hy
is
saam met
die/
16. die appellant na laasgenoemde se huis toe. Daar het die
appellant 'n bewysboek tevoorskyn gehaal en die rybewys wat daarin was
verwyder.
Die appellant het gesê Samuel moet dit hou en dat hy dit later in Samuel
se bewysboek sal invoeg. Die verklarings
waarna ek verwys het, is natuurlik geen
getuienis teen die appellant nie. Ek het egter redelik volledig daarna verwys
omdat dit gebruik
is vir kruisondervraging-doeleindes teen Samuel en daar klem
gelê is op sekere verski'lle tussen die twee verklarings onderling
en
tussen hulle en sy getuienis in die
Hof.
Sy getuienis was wesentlik dieselfde as
die/
17. die relaas vervat in sy verklaring bewysstuk D. Dit verskil ten
aansien van sekere besonder-hede en ook vir sover hy sekere besonderhede
in sy
getuienis weggelaat het en ander bygevoeg het. Aldus het hy byvoorbeeld in sy
getuienis gesê dat hy bly staan het toe
die appellant besig was om die
oorledene te verwurg omdat hy vreesbevange en ook nuuskierig was. Toe daar in
kruisonder-vraging vir
hom daarop gewys is dat hy in sy verklaring gesê
het dat hy nie weggehardloop het nie omdat hy bevrees was vir wilde diere
kon hy
nie 'n verklaring aanbied vir die verskil nie. Hy het getuig dat, toe hulle
terugkom by hulle woon-plek, hy dadelik afgeklim
het van die voertuig en
in sy/
18. in sy eie hut gegaan het. Daarna het hy gehoor sy pa en ma
gesels met die appellant daar buite. Hy kon nie hoor wat hulle praat
nie. Dit
verskil van sy verklaring D daarin dat hy nie in sy ge-tuienis vermeld het dat
hulle eers na die appellant se stat is nie
en dat hy nie in sy verklaring van sy
ma en pa se gesprek met die appellant vermeld het nie. In die Hof het hy getuig
dat toe die
appellant die volgende dag by hom opdaag, hy twee kannetjies
spuitverf by hom gehad het waarmee hulle die neus van die bakkie wat
eers groen
was blou geverf het. In sy verklaring het hy niks van die spuitverf gesê
nie. Hy het in sy getuienis gesê
dat die appellant die registrasie-plate
van die
voertuig/
19. voertuig verwyder het,'n besonderheid wat nie in sy
verklaring voorkom nie. Hy het ook getuig dat hy die voorste en agterste wiele
van die bakkie verwyder het omdat hy wou verhoed dat die appellant die bakkie
vandaar na Pietersburg verwyder, soos wat hy gedreig
het om te doen. Hy wou die
bakkie daar hou totdat die polisie opdaag, het hy getuig. Volgens sy verklaring
was dit nie sy oogmerk
nie. Na aanleiding van ander getuienis, waarna ek
aan-stons sal verwys het hy in kruisondervraging gesê, toe dit aan hom
gestel
is, dat die appellant wel die volgende oggend na die aand waarop hulle
met die bakkie tuisgekom het, vir hom gewys het hoe om te
bestuur. Hierdie
stukkie detail kom nie in sy
verklaring/
20. verklaring voor nie. Die wiele, sê hy, is afge-
haal nadat die appeliant hom geleer bestuur het.
Mokgadi Josephine Mahlo (hierna Josephine
genoem), die moeder van Samuel, het getuig dat
Samuel een aand op 'n
Vrydag gedurende Mei 1983
met 'n voertuig by die huis gekom het. Sy en
haar
man het al gelê. Sy het gehoor dat Samuel met
die appellant
buite geseis en dat die appellant
vir Samuel sê dat hy die volgende dag
sou kom om
vir Samuel te leer bestuur. Haar man het uitge-
gaan en vir die
appellant gevra waar die bakkie
vandaan kom. Sy antwoord was dat dit sy
eiendom
was wat hy aan Samuel verkoop het. Op 'n vraag
van haar man waar
die dokumente van die
voertuig was, het die appellant geantwoord
dat/
21. dat hy die dokumente sou oorhandig sodra Samuel hom betaal het. Die
appellant is toe daar weg. Die volgende oggend het hy teruggekeer
en hy en
Samuel het weggetrek na 'n oop stuk grond waar hy vir Samuel geleer het om te
bestuur. Hulle het met die bakkie teruggekeer.
Sy weet nie wat daarna gebeur het
nie want sy is weg dokter toe.
Die broer van Samuel, Magale Peter Mahlo
(hierna Peter genoem) het getuig dat hy by hulle buurman se huis was - 'n huis
wat hy in
die afwesigheidvan die eienaar opgepas het - toe hy die bakkie by
hulle huis sien intrek. Dit was 'n groen Toyota. In die bakkie
was twee persone
wat later uitgeklim het. Dit was Samuel en die
appellant./
22. appellant. Hulle het by die neus van die bakkie gestaan
en gesels. Hy is kamer toe en het gaan slaap. Die afskeidswoorde van die
appellant wat hy gehoor het was dat die appellant die volgende dag vir Samuel
sou leer om te bestuur. Die appel-lant het inderdaad
die volgende oggend gekom.
Sy getuienis onder kruisondervraging was dat die appellant gesê het hy los
die bakkie by Samuel
omdat hy sekere onderdele vir die bakkie wou koop. Die
appellant het nie vir hom gesê dat hy die
bakkie aan Samuel verkoop
het nie. Die bakkie was groen. Die kajuit van die bakkie was geverf met 'n ander
kleur. Hy weet egter nie
wie die verfwerk gedoen het nie.
Die/
23.
Die bakkie is daar by Samuel se ouers se huis op 27 Mei 1983 deur
Hitler Mahlo uitgeken as sy bakkie waarmeesy suster, die oorledene,
vir hom en
sy swaer by Trichardtsdal sou haal. Toe hy die bakkie uitken was dit blou
geverf, drie wiele was af, die lugdraad van
die radio was op 'n ander plek
gemonteer en die registrasie-plate was verwyder.
Die appellant is gearresteer
op 18 Junie 1983, nie by sy huis nie, maar by Thabamoopo in Lebowa-Kgomo.
Speurder-sersant Thomas Mlomdozozi,
die broer van speurder-konstabel Gideon
Mlomdozozi wat die lyk van die oorledene gevind het, het getuig dat hy na die
appellant se
arrestasie met
die/
24. die appellant verskillende onderhoude gevoer het. Die appellant
het eers alles ontken maar op 20 Junie 1983 het hy 'n verklaring
voor 'n
magistraat gemaak, die toelaatbaarheid waarvan in 'n afsonder-like verhoor
ondersoek is, en vanweë sekere tegniese tekortkomings
nie toegelaat is nie.
Die getuie het egter getuig dat die appellant sekere plekke aan hom uitgewys
het. Aldus het die appellant aan
hom sekere plekke langs die pad uitgewys wat
ooreenstem met die plekke wat Samuel genoem het, onder andere die plek waar
hulle volgens
Samuel se getuienis die bakkiebestyg het, asook 'n plek by 'n
sekere kruising naby Gravelotte waar die oorledene verwurg is. Die
appellant het
ook aan die getuie 'n
spesifieke/
25.
spesifieke plek tussen biesies by die Khujwana-
dam gaan uitwys. Dit stem ooreen met die plek
waar die oorledene se liggaam gevind is. Die
getuie het erken dat, toe die appellant hom die
plek by die dam uitgewys het, hy reeds geweet
het dat die liggaam by die Khujwana-dam gevind
is. Sy broer het hom dit meegedeel. Hy het
egter nie geweet by watter
spesifieke plek die
liggaam gevind is nie. Die appellant het hom
ook
geneem na die woonplek van Samuel waar hy
die betrokke bakkie aan hom
uitgewys het.
Die verweer van die appellant, soos
wat dit uit
kruisondervraging van die Staats-
getuies en ander aanduidings wat namens hom
gegee
is/
26.
is, geblyk het, was dat hy nie op 13 Mei 1983 by sy huis was nie, maar by Dina Mohwale se stat naby Thabamoopo in die Pietersburg-area, ver van sy huis. Hy was daar om as kruiedokter sekere pasiënte of 'n besondere pasiënt te behandel, is beweer. Om hierdie verwagte verweer die hoof te bied, is Dina as getuie vir die Staat geroep. Sy het getuig dat sy vir die beskuldigde by die stat van haar bure gesien het nadat die skool vir die winter gesluit het en dat hy nie daar of by haar stat was op 13 Mei nie.
Die beskuldigde se verweer wat hy opgewerp het in sy getuienis was inderdaad 'n alibi. Hy het getuig dat hy niks van die misdrywe waarvan hy aangekla is, weet nie. Vanaf 1 Mei tot 18 Junie 1983 was hy by ene Mohwale se stat om pasiënte, veral een vrou, Modiba, medies te behandel. Op 13 Mei was sy onder sy behandeling. Hy het haar
behandel/
27. behandel vir 'n bloedkwaal en vroue-siekte. Toe die polisie hom daar gearresteer het, was Modiba nog daar gewees.
Hy het ontken dat hy enige uitwysings
gedoen het. Hy beweer dat die
polisie hom na die betrokke plekke geneem het waar hulle vir hom uitgewys het en
beweer het dat daar
sekere gebeure plaasgevind het en dat hy daar sekere
handelinge sou verrig het wat in verband staan met die beweerde oortredings.
Hy
het geen uit-wysings self gedoen nie.
Modiba het namens die appellant getuig
dat sy gedurende Mei 1983 vir haar ouma besoek het by Mphahlele waar sy siek
geword het en
na Mohwale
se kraal/
28. se kraal daar naby gegaan het na die appellant van wie sy
verneem het dat hy 'n dokter was. Dina, sê sy, is ook 'n toordokter
en het
saam met die appellant daar geneeskundige dienste verrig. Sy het rondom 10 Mei
1983 na Mohwale se kraal gegaan. Die appellant
het haar behan-
del vir seer
voete en nie vir vroue- of bloed-
kwale nie. Toe die polisie vir die
appellant gearresteer het, was sy nie meer by Mohwale se kraal nie, maar by haar
ouma se kraal.
Sy het periodiek nog na Mohwale se kraal gegaan om 'n vars
voorraad kruie te kry. Toe sy een dag daar kom het Dina vir haar gesê
dat
die polisie vir die appellant kom haal het. Dina het in haar
getuienis/
29. getuienis gesê dat sy glad nie vir Modiba ken nie.
Die Hof a
quo, soos dit blyk uit die geleerde Verhoorregter se uitspraak, het dit in ag
geneem dat Samuel, wat die omstandighede betref
waaronder die oorledene gedood
is, 'n enkelgetuie en ook 'n medepligtige was en het sy getuienis besonder
versigtig benader. Die
Hof het nietemin bevind dat Samuel die waarheid vertel
het. Op sy ge-tuienis oor sy aandadigheid aan die dade waarvan hulle aangekla
is, was daar tereg, meen die Hof a quo, kritiek uitgespreek maar na die
Hof se mening het die punte van kritiek nie afbreuk gedoen aan sy weer-gawe van
wat op 13 Mei 1983
gebeur het nie. Die
Hof/
30. Hof het geredeneer dat daar geen rede was waarom Samuel vir die
appellant, as hy onskuldig was, by die voorval sou betrek nie.
Hy het geen haat,
soos hy dit gestel het, teen die appellant gekoes-ter nie. Die appellant is 'n
ou man en Samuel is 'n veel jonger
man, word in die uitspraak gesê, en die
Hof het geen twyfel dat hy die waarheid vertel het nie. Die getuienis van Samuel
word
ook gestaaf deur Samuel se ma en broer, meen die Hof, en hulle kon geen
rede vind om hulle getuienis nie te aanvaar nie. Speurder-sersant
Mlomdozozi
het, luidens die
uitspraak,'n goeie indruk op die Hof gemaak en waar
die getuienis van Mlomdozozi met dié van die
appellant gebots het wat die uitwysing van sekere
plekke/
31. plekke betref, het die Verhoorhof die getuienis van
Mlomdozozi aanvaar en die van die appellant verwerp.
Ten aansien van die
appellant se alibi het die Hof Dina se getuienis dat die appellant nie op 13 Mei
1983 by haar stat was nie, aanvaar,
Die Hof het ock in aanmerking geneem dat
Modiba se getuienis teenstrydig was met die appellant s'n ten aansien van die
tye wat hy
beweer hy by Mohwale se stat was, hoe lank Modiba daar vertoef het en
die kwale waarvoor hy haar behandel het. Die Hof het gevolglik
die alibi
verwerp.
Die Hof het ten slotte die benadering gevolg, wat myns insiens die
korrekte benadering is,
dat/
32. dat ten spyte van die verwerping van die alibi die Hof nogtans
moes bevind dat die Staat bo redelike twyfel bewys het dat die
appellant skuldig
is aan die oortredings wat hom ten laste gelê is. Die Hof het bevind dat
wat aanklagte 1 en 3 betref die
Staat daardie bewyslas gekwyt het. Wat die
aanklag van roof van die bakkie be-tref het die Hof getwyfel of hy die oorledene
ge-
dood het met die opset om haar van die bakkie te
beroof en het aan die
appellant die voordeel van die twyfel gegee.
Met die oog op die aard van die
verweer en die betoog voor ons dat die Staat nie daarin geslaag het om te bewys
dat die appellant
wel 'n
aandeel/
33. aandeel gehad het in die pleeg van die ten laste gelegde misdade nie, kom dit vreemd voor dat die appellant nie ook ten aansien van sy skuldig-bevinding op die diefstal van die bakkie verlof gevra het om te appelleer nie. Ons aanvaar egter
dat dit 'n oorsig was.
Die grondslag van die betoog namens die appellant was, eerstens, dat die getuienis van Samuel Mahlo nie geloofwaardig genoeg was om bo redelike twyfel te bevind dat hy die waarheid vertel het nie en, tweedens, dat die stawing wat die Hof a quo bevind het vir die getuienis van Samuel nie genoegsaam was nie. Die verskille
tussen/
34. tussen die verklarings F en D en tussen verklaring
D en Samuel se getuienis is beklemtoon sowel as
onbevredigende en leuenagtige antwoorde en ver-
duidelikings wat hy verskaf het in sy getuienis.
Daar is gewys op die
verskillende redes wat hy
aangevoer het waarom hy nie die toneel waar
die
oorledene verwurg is, verlaat het nie, dat hy
in sy eerste verklaring
(F) voor die magistraat
te kenne gegee het dat hy nie saam met die
appel-
lant by die Khujwana-dam was nie, dat hy verskillende
redes
aangevoer het waarom hy die wiele afgehaal
het en dat hy aanvanklik verswyg
het dat die appel-
lant hom geleer het om te bestuur. Dieselfde kritiek
is
uitgespreek in die Hof a quo. Die Verhoorhof het,
soos blyk uit die
uitspraak, hierdie kritiek deeglik
35.
oorweeg en het die advokaat gelyk gegee dat die
kritiek geregverdig is.
Nietemin het die Verhoor-hof bevind dat Samuel die waarheid vertel. Ek stem
saam. Die getuienis wat gekritiseer
is het betrekking op die verduidelikings wat
Samuel aan-gevoer het vir sekere optredes tydens en na die gebeure. As iemand
wat nou
betrokke was by die gebeure is dit aanneemlik dat daar 'n neiging by hom
sou bestaan om homself te verontskuldig en in die proses
nie die volle waarheid
te vertel nie. Sy getuienis kan egter om hierdie rede nie in die geheel yerwerp
word nie. Na my oordeel het
die Verhoorhof geen wanvoorligting begaan nie in die
bevinding dat Samuel se getuienis, wat die gebeure op daardie dag
betref/
36.
betref, aanvaar behoort te word.
Samuel se relaas is bowendien sterk
gestaaf deur ander getules. Kritiek is uitge-spreek teen Josephine en Peter se
getuienis. Hierdie
kritiek is sonder enige verdienste. Die verskille wat daar
bestaan tussen hulle weergawes wcrd verklaar deur die felt dat Peter nie
alles
gehoor het wat sy ma gehoor het nie. Die Hof het speurder-sersant Mlomdozozi se
ge-
tuienis aanvaar. Die uitwysing is sterk stawing van Samuel se getuienis.
Ek stem saam met die Verhoorhof dat die vermelding van Mlomdozozi
se
broer
aan hom dat die lyk van die oorledene gevind
is by die Khujwana-dam nie afbreuk doen aan sy
getuienis/
37. getuienis van die uitwysing van die spesifieke plek waar, volgens ander getuienis, die lyk gevind is nie.
Die appèl word van die hand gewys.
APPéLREGTER
BOTHA AR)
) - Stem saam NESTADT WAR)
SAFLII:
|
Terms of Use
|
Feedback
URL: http://www.saflii.org/za/cases/ZASCA/1986/64.html
.PDF of original document
.RTF of original document